Müasir dünyada enerji artıq yalnız iqtisadi resurs deyil, geosiyasi sabitliyin, milli təhlükəsizliyin və beynəlxalq etimadın əsas sütunlarından biridir. Yanvarın 8-də Bakıda, “Gülüstan” sarayında keçirilən “Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyasının rəsmi açılış mərasimi məhz bu reallığın Azərbaycan modeli üzərindən təqdimatı oldu. Səudiyyə Ərəbistanı Krallığının “ACWA Power” şirkəti tərəfindən inşa edilmiş 240 MVt gücündə bu stansiya təkcə yeni generasiya mənbəyi deyil, qlobal enerji təhlükəsizliyi arxitekturasında Azərbaycanın mövqeyini gücləndirən konkret faktdır.

Bu sözləri aia.az-a verdiyi açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Səttar Möhbalıyev deyib.

Fikirlərini davam etdirən millət vəkili bildirib ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin çıxışı bu layihəni lokal hadisə çərçivəsindən çıxararaq beynəlxalq enerji balansları, investisiya axınları və uzunmüddətli statistik göstəricilər fonunda dəyərləndirməyə imkan verdi. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında səsləndirilən əsas rəqəmlər bir həqiqəti açıq göstərir. Azərbaycan artıq enerji təhlükəsizliyini ayrı-ayrı layihələr üzərində deyil, bütöv sistem yanaşması əsasında qurub. Bu gün ölkənin ümumi generasiya gücünün təxminən 10 min meqavata çatması təkcə daxili tələbatın təminatı demək deyil. Bu, eyni zamanda ixrac sabitliyi, regional enerji təchizatında fasiləsizlik və fövqəladə risklərə davamlılıq deməkdir. 240 MVt gücündə “Xızı-Abşeron” stansiyası bu sistemin mühüm həlqəsidir. Statistik baxımdan bu rəqəm ümumi generasiya gücünün müəyyən faizi olsa da, strateji baxımdan bərpaolunan enerjinin payını artırmaqla ənənəvi resurslar üzərində təzyiqi azaldan faktor kimi çıxış edir. Cənab Prezidentin çıxışında diqqət çəkən məqam odur ki, Azərbaycan bərpaolunan enerjini ideoloji seçim kimi deyil, rəqəmlərə söykənən rasional qərar kimi təqdim edir. Bu gün artıq 230 MVt gücündə günəş, 240 MVt gücündə külək stansiyası istismardadır, Cəbrayıl rayonunda tikilən üç günəş stansiyasının ümumi gücü 340 MVt təşkil edir. Daha önəmlisi isə perspektiv göstəricilərdir. 2030-cu ilə qədər 6 giqavat, 2032-ci ilə qədər isə 8 giqavat gücündə külək və günəş stansiyalarının inşası planlaşdırılır. Bu statistika onu göstərir ki, yaxın onillikdə Azərbaycanın enerji balansında bərpaolunan mənbələrin payı kəskin şəkildə artacaq və bu artım enerji təhlükəsizliyini zəiflətməyəcək, əksinə, onu daha dayanıqlı edəcək. Cənab Prezident İlham Əliyevin Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda 157 giqavatlıq külək potensialını xatırlatması beynəlxalq auditoriya üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu rəqəm artıq regional göstərici deyil, qlobal enerji bazarlarının diqqət mərkəzinə düşə biləcək miqyasdır. Xəzər dənizi üzərində formalaşacaq gələcək layihələr Azərbaycanın Avropa və Asiya enerji marşrutlarında rolunu genişləndirə, ölkəni yaşıl enerji ixrac edən strateji mərkəzlərdən birinə çevirə bilər. Bu isə beynəlxalq enerji təhlükəsizliyində diversifikasiya axtarışında olan tərəfdaşlar üçün mühüm alternativ deməkdir.

Millət vəkili onu da bildirib ki, bərpaolunan enerji istehsalının artması yalnız generasiya gücünün çoxalması ilə məhdudlaşmır. Cənab Prezidentin çıxışında ilk dəfə olaraq 250 MVt gücündə Batareya Enerji Saxlanc Sisteminin yaradılması faktı Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyində keyfiyyət mərhələsinə keçdiyini göstərir. Statistik baxımdan bu sistem generasiya gücünün müəyyən hissəsini sabitləşdirməyə xidmət edir. Strateji baxımdan isə bu, enerji şəbəkəsinin çevikliyini və fövqəladə hallara davamlılığını artıran mexanizmdir. Bu yanaşma inkişaf etmiş enerji bazarlarında qəbul edilən standartlara tam uyğundur. Cənab Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi iqtisadi göstəricilər beynəlxalq investorlar üçün açıq mesajdır. 300 milyard dollardan artıq xarici sərmayə, ÜDM-in təxminən 6 faizi səviyyəsində xarici borc və onu 16–17 dəfə üstələyən valyuta ehtiyatları Azərbaycanın makroiqtisadi təhlükəsizlik zonasını formalaşdırır. Kredit reytinqinin investisiya və müsbət proqnoz səviyyəsinə yüksəldilməsi isə bu göstəricilərin beynəlxalq reytinq agentlikləri tərəfindən də təsdiqləndiyini göstərir. Enerji layihələrinin uzunmüddətli kontraktlar əsasında dəyişməz hüquqi mühitdə icra olunması Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş statusunu statistik göstəricidən reputasiya kapitalına çevirir. Azərbaycan bu gün təkcə neft və qaz deyil, elektrik enerjisi, neft-kimya məhsulları və gübrələr ixrac etməklə bir sıra ölkələrin enerji təhlükəsizliyinə real töhfə verir. “Xızı-Abşeron” kimi layihələr bu ixrac imkanlarını gələcəkdə karbon izini azaldan enerji ilə genişləndirməyə şərait yaradır. Bu, Azərbaycanın beynəlxalq enerji bazarında yalnız təchizatçı deyil, məsuliyyətli və proqnozlaşdırılan tərəfdaş kimi çıxış etməsinə imkan verir.
“Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyasının açılışı bir daha göstərdi ki, Azərbaycan üçün enerji siyasəti rəqəmlərlə başlayan, lakin strateji düşüncə ilə tamamlanan prosesdir. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışı bu layihəni lokal enerji obyektindən çıxararaq beynəlxalq enerji təhlükəsizliyi kontekstində oxunan dövlət strategiyasına çevirdi. Bu gün “Xızı-Abşeron”un 240 meqavatı sadəcə enerji istehsal etmir. Bu güc Azərbaycanın qlobal enerji xəritəsində çəkisini artırır, etibarını möhkəmləndirir və gələcək onilliklərin təhlükəsizlik balansına real töhfə verir-deyə Səttar Möhbalıyev fikirlərini tamamlayıb.