XXI əsrin ikinci onilliyində Cənubi Qafqaz regionu formal sabitlik görüntüsü altında dərin ziddiyyətlərin yaşandığı mürəkkəb geosiyasi məkan olaraq qalırdı. Beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə baxmayaraq, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün uzun illər pozulması, qəbul olunmuş qərarların icrasız qalması və münaqişənin süni şəkildə “dondurulmuş” vəziyyətdə saxlanılması regionda davamlı sülhün qarşısını alan əsas amillər idi. Bu şəraitdə yaranmış status-kvo nə ədalətli idi, nə də dayanıqlı. Tarixin təcrübəsi isə göstərir ki, ədalətsiz sülh uzunömürlü olmur.

Bu sözləri aia.az-a açıqlamasında Eltun Süleymanov deyib.

Müsahibimiz bildirib ki, məhz belə bir geosiyasi fon üzərində 2016-cı ilin aprelində baş verən döyüşlər regionda uzun illər formalaşmış hərbi-siyasi balansın dəyişdiyini açıq şəkildə nümayiş etdirdi. Bu hadisələr təsadüfi toqquşma deyil, illərlə yığılan ziddiyyətlərin və həll olunmamış münaqişənin qaçılmaz nəticəsi idi. Aprel döyüşlərinin başlanmasının kökündə dayanan əsas amil Ermənistan silahlı qüvvələrinin cəbhə xəttində gərginliyi davamlı şəkildə artırması və təxribat xarakterli addımlar atması idi. Lakin bu yalnız görünən tərəf idi — əslində isə proses daha dərin geosiyasi və hərbi reallıqlarla bağlı idi. Uzun illər davam edən danışıqların nəticə verməməsi regionda qeyri-müəyyənliyi daha da artırmışdı. Formal olaraq atəşkəs rejimi mövcud olsa da, faktiki olaraq tərəflər arasında etimad mühiti yox idi. Ermənistanın mövcud vəziyyəti qorumağa yönəlmiş siyasəti və işğal faktını möhkəmləndirmək cəhdləri qarşı tərəfdə haqlı narazılıq yaradırdı. Bu, artıq yalnız diplomatik müstəvidə deyil, real güc balansında da öz əksini tapmalı idi. Məhz bu mərhələdə Azərbaycanın hərbi potensialının artması həlledici faktor kimi önə çıxdı. Dövlətin son illərdə həyata keçirdiyi sistemli islahatlar ordunun həm texniki, həm də taktiki baxımdan yeni səviyyəyə yüksəlməsinə şərait yaratmışdı. Bu siyasətin təməli Ümummilli Lider Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş, cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən isə müasir çağırışlara uyğun şəkildə inkişaf etdirilmişdi. Nəticədə Azərbaycan Ordusu yalnız müdafiə mövqeyində deyil, hücum əməliyyatlarını uğurla həyata keçirə bilən çevik və peşəkar qüvvəyə çevrilmişdi. Aprel döyüşlərini “sınaq mərhələsi” kimi də xarakterizə etmək olar. Bu, həm ordunun real döyüş şəraitində imkanlarının yoxlanılması, həm də cəmiyyətin psixoloji hazırlığının üzə çıxması idi. Qısa müddət ərzində əldə edilən nəticələr göstərdi ki, Azərbaycan artıq əvvəlki kimi passiv gözləyən tərəf deyil. O, vəziyyəti dəyişmək gücündə olan və bunu praktikada sübut edən aktordur.
Aprel döyüşləri həm də beynəlxalq müstəvidə yeni siqnallar verdi. Uzun illər “dondurulmuş münaqişə” kimi təqdim olunan vəziyyətin əslində nə qədər kövrək olduğu bir daha ortaya çıxdı. Bu hadisələr göstərdi ki, status-kvo sabitlik demək deyil və onun saxlanılması yalnız müvəqqəti illüziyadır. Reallıq isə ondan ibarətdir ki, ədalətsiz vəziyyət gec-tez dəyişir. Digər mühüm məqam isə informasiya və psixoloji üstünlük məsələsi idi. Aprel döyüşləri zamanı Azərbaycan tərəfi yalnız hərbi deyil, mənəvi üstünlük də qazandı. Cəmiyyət daxilində birlik, həmrəylik və qələbəyə inam daha da gücləndi. Bu, gələcək proseslər üçün mühüm sosial dayağa çevrildi. Aprel hadisələrindən sonra regionda artıq yeni reallıqlar formalaşmağa başladı. Bu reallıqlar təkcə cəbhə xəttində deyil, siyasi və diplomatik müstəvidə də özünü göstərdi. Azərbaycan ilk dəfə olaraq açıq şəkildə nümayiş etdirdi ki, lazım gəldikdə hərbi yolla status-kvonu dəyişmək iqtidarındadır. Bu isə gələcək proseslərin istiqamətini müəyyən edən əsas amillərdən biri oldu. Məhz bu xətt 2020-ci ildə baş verən Vətən müharibəsi zamanı öz kulminasiya nöqtəsinə çatdı. 44 günlük müharibə nəticəsində əldə edilən möhtəşəm Zəfər, əslində, 2016-cı ilin aprelində başlanan proseslərin məntiqi davamı idi. Aprel döyüşlərində sınaqdan çıxmış taktiki yanaşmalar, döyüş ruhu və strateji baxış daha geniş miqyasda tətbiq olunaraq həlledici nəticə verdi. Bununla yanaşı, Aprel döyüşləri Zəfərə gedən yolun psixoloji və ideoloji əsasını da formalaşdırdı. Cəmiyyət qələbənin mümkünlüyünə inandı, ordu isə bu inamı real gücə çevirdi. Xalq–ordu birliyi daha da möhkəmləndi və bu birlik sonrakı dövrdə qazanılan uğurların əsas dayağına çevrildi. Aprel döyüşləri yalnız lokal hərbi əməliyyat deyil, strateji dönüş nöqtəsi kimi tarixə düşdü. Bu döyüşlər dəyişən reallıqların ilk siqnalı olmaqla yanaşı, Böyük Zəfərə aparan yolun başlanğıcı oldu. Tarix bir daha sübut etdi ki, qısa zaman kəsiyində baş verən həlledici hadisələr bəzən bütöv bir dövrün taleyini müəyyən edir-deyə E. Süleymanov fikrini yekunlaşdırıb.