Bakı–London İttifaqı: Strateji Tərəfdaşlıqdan Qlobal Sabitliyə Doğru

Bakı–London İttifaqı: Strateji Tərəfdaşlıqdan Qlobal Sabitliyə Doğru

            Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində baş verən dərin geosiyasi transformasiyalar fonunda dövlətlərarası əlaqələrin yeni müstəviyə daşınması xüsusi strateji əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan, 2026-cı il noyabrın 12-də İrlandiyanın paytaxtı Dublin şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının Baş naziri Endi Börnhem tərəfindən “Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə”nin imzalanması iki ölkənin diplomatik salnaməsində yeni bir səhifə açdı. 
         Hələ 1994-cü il 23 fevral tarixli Dostluq və Əməkdaşlıq haqqında, eləcə də 1998-ci il 21 iyul tarixli Dostluq Münasibətləri və Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamələrlə möhkəm təməllər üzərində qurulan Bakı–London münasibətləri ötən onilliklər ərzində zamanın sınağından uğurla çıxıb. Dublin görüşündə rəsmiləşən yeni sənəd bu tarixi varisliyi davam etdirərək, iki dövlətin Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsinə və beynəlxalq hüququn fundamental normalarına — xüsusilə beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərin toxunulmazlığına, suverenliyə, müstəqilliyə və ərazi bütövlüyünə sarsılmaz sadiqliyini bir daha dünyaya bəyan etdi. 
          Bəyannamənin siyasi mahiyyətini dərinləşdirən mühüm amillərdən biri Cənubi Qafqazda davamlı sülh gündəliyinə verilən qətiyyətli dəstəkdir. Sənəddə 2025-ci il 8 avqust tarixli Vaşinqton Sülh Zirvəsi Bəyannaməsinin tarixi əhəmiyyəti xüsusi vurğulanır, Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması yolunda atılan sülh addımları yüksək qiymətləndirilir. Böyük Britaniyanın ikitərəfli dialoq əsasında regionda dayanıqlı sülhə nail olmaq istiqamətində göstərilən səyləri davamlı şəkildə dəstəkləməsi rəsmi Londonun regional sabitliyə verdiyi önəmin bariz göstəricisidir. 
          Yeni strateji tərəfdaşlıq sənədi qlobal və regional təhlükəsizlik çağırışlarına qarşı birgə mübarizəni ön plana çıxarır. Müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi ümumi təhdidlərin qarşısının alınması və regional sabitliyin qorunması baxımından uzunmüddətli öhdəliklər yaradır. Tərəflər yüksək səviyyəli siyasi dialoqun dinamikasını qorumaqla yanaşı, birgə təlimlər və potensialın artırılması yolu ilə müdafiə əməkdaşlığını inkişaf etdirəcək, müdafiə sənayesi sahəsində ortaq təşəbbüsləri dəyərləndirəcəklər. Eyni zamanda, qanunun aliliyinin və institusional dayanıqlılığın möhkəmləndirilməsi məqsədilə hüquq-mühafizə orqanları, sərhəd idarəçiliyi və məhkəmə-hüquq sistemləri arasında əlaqələrin dərinləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Hər iki dövlət beynəlxalq platformalarda ortaq maraqlar naminə sıx koordinasiya şəraitində fəaliyyət göstərərək qlobal təhlükəsizliyə öz töhfəsini verəcək. 
         İqtisadi müstəvidə isə Azərbaycan–Britaniya tərəfdaşlığı ənənəvi enerji əməkdaşlığının hüdudlarını aşaraq daha şaxəli və innovativ mərhələyə qədəm qoyur. Dayanıqlı və inklüziv iqtisadi artımı hədəfləyən tərəflər bərpaolunan enerji, müasir infrastruktur və xidmət sektorlarında uzunmüddətli kommersiya tərəfdaşlıqlarını təşviq edirlər. Bu kontekstə beynəlxalq nəqliyyat-logistika xətlərinin şaxələndirilməsi və Orta Dəhlizin inkişafına verilən birgə dəstək Avrasiya məkanında ticarət dövriyyəsinin sürətlənməsinə mühüm təkan verəcək. İqlim dəyişikliyinə davamlılıq və enerji təhlükəsizliyi məqsədilə yaşıl maliyyələşdirmə və aşağı karbonlu texnologiyaların tətbiqi, eləcə də kiçik və orta biznesin inkişafı naminə maliyyə və kapital bazarlarında bilik mübadiləsi ikitərəfli iqtisadi əlaqələrin əsas hərəkətverici qüvvəsinə çevrilir. Bütün bu təşəbbüslərin koordinasiyasında isə Ticarət və İqtisadi Əməkdaşlıq üzrə Birgə Hökumətlərarası Komissiya əsas mexanizm rolunu oynayacaq. 
            Dövlətlərarası münasibətlərin gələcək taleyini müəyyən edən ən mühüm amillərdən biri də insan kapitalına qoyulan sərmayədir. Dublin Bəyannaməsi təhsil, elm və rəqəmsal innovasiyaları uzunmüddətli rifahın təməli kimi müəyyənləşdirir. Ali və peşə təhsilinin inkişafı, rəqəmsal və texniki bacarıqların artırılması, dövlət idarəçiliyi sahəsində təcrübə mübadiləsi hər iki ölkənin müasir əmək bazarının tələblərinə cavab verən kadr potensialı formalaşdırmasına xidmət edəcək. Süni intellekt, rəqəmsal idarəetmə və həyat elmləri üzrə universitetlər, tədqiqat institutları və sənaye müəssisələri arasında qurulacaq birbaşa tərəfdaşlıqlar elmi-texniki tərəqqini sürətləndirəcək. Bununla yanaşı, etimad və qarşılıqlı anlaşmaya söykənən mədəni mübadilələr, vətəndaş cəmiyyəti dialoqu və icmalararası birbaşa əlaqələr xalqlarımız arasındakı dostluq körpülərini daha da möhkəmləndirəcək. 
            Beləliklə, Dublində imzalanan Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə Azərbaycan və Böyük Britaniya arasındakı münasibətlərin otuz illik zəngin təcrübəsini yeni dövrün tələbləri ilə birləşdirən yol xəritəsidir. Bu tarixi razılaşma təkcə iki ölkənin milli maraqlarına deyil, həm də bütövlükdə regionun təhlükəsizliyinə, iqtisadi rifahına və beynəlxalq əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə xidmət edən mühüm siyasi sənəd kimi tarixə düşdü. 
                                                       Ülviyyə Sofuyeva
Bakı şəhər 192 №-li tam orta ümumtəhsil məktəbinin
Tarix müəllimi


Tarix: Bu gün, 10:11


Bölməyə aid digər xəbərlər


«    Noyabr 2026    »
BeÇaÇCaCŞB
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30