XXI əsrin üçüncü onilliyi beynəlxalq münasibətlər sistemində dərin transformasiyalar, geosiyasi gərginliklər və iqtisadi qeyri-sabitliklərlə yadda qalır. Qlobal güc mərkəzləri arasında rəqabətin artması, regional münaqişələrin yeni mərhələyə qədəm qoyması, enerji və nəqliyyat marşrutları uğrunda mübarizənin kəskinləşməsi dövlətləri daha çevik və koordinasiyalı siyasət yürütməyə vadar edir. Belə mürəkkəb şəraitdə çoxtərəfli dialoq və əməkdaşlıq platformalarının rolu əvəzsizdir. Məhz bu baxımdan 5-ci Antalya Diplomatiya Forumu müasir dünyanın strateji çağırışlarının müzakirə olunduğu və gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirildiyi mühüm qlobal platforma kimi çıxış edir.

Bu sözləri aia.az-a verdiyi açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Səttar Möhbalıyev deyib.

Fikirlərini davam etdirən millət vəkili bildirib ki, Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın himayəsi ilə keçirilən forum qısa müddətdə beynəlxalq diplomatiyanın aparıcı mərkəzlərindən birinə çevrilib. 150-dən çox ölkədən yüksək səviyyəli nümayəndələrin – dövlət və hökumət başçılarının, nazirlərin, beynəlxalq təşkilat rəhbərlərinin iştirakı bu platformanın qlobal legitimliyini və təsir imkanlarını açıq şəkildə nümayiş etdirir. Forumun “Gələcəyi planlaşdırarkən qeyri-müəyyənliklərin öhdəsindən gəlmək” mövzusu isə təsadüfi deyil. Bu, beynəlxalq ictimaiyyətin hazırda qarşılaşdığı əsas problemlərin mahiyyətini əks etdirir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin forumda iştirakı xüsusi siyasi və strateji məna kəsb edir. Bu səfər ilk növbədə Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin yüksək səviyyədə olduğunu və müttəfiqliyin artıq regional çərçivədən çıxaraq qlobal miqyasda təsir gücünə malikliyini nümayiş etdirir. İki ölkə arasında siyasi koordinasiya, təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq və iqtisadi inteqrasiya modeli beynəlxalq münasibətlər sistemində nümunəvi tərəfdaşlıq kimi dəyərləndirilir. Forum çərçivəsində aparılan müzakirələrdə Cənubi Qafqaz regionu xüsusi yer tutur. Post-münaqişə dövründə formalaşan yeni reallıqlar regionun gələcək inkişaf trayektoriyasını müəyyən edir. Türkiyə Prezidentinin çıxışında Azərbaycanla əlaqələndirilmiş şəkildə Ermənistanla normallaşma prosesinin vurğulanması göstərir ki, regionda davamlı sülhün təmin olunması artıq koordinasiyalı və mərhələli diplomatik yanaşma tələb edir. Bu, həm də regional təhlükəsizlik arxitekturasının yenidən qurulduğunu göstərən mühüm siqnaldır.

Millət vəkili onu da deyib ki, iqtisadi aspektdən forumda diqqət mərkəzində olan əsas məsələlərdən biri enerji təhlükəsizliyidir. Qlobal enerji bazarlarında baş verən dəyişikliklər, alternativ enerji mənbələrinə keçid və enerji marşrutlarının diversifikasiyası məsələləri beynəlxalq gündəmin əsas prioritetlərindəndir. Azərbaycan bu kontekstdə etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edərək Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır. Təbii qaz ixracı ilə yanaşı, bərpa olunan enerji sahəsində həyata keçirilən layihələr ölkənin strateji əhəmiyyətini daha da artırır. Bununla yanaşı, nəqliyyat və logistika sahəsində formalaşan yeni reallıqlar da forumun əsas müzakirə mövzularındandır. Xüsusilə Orta Dəhliz təşəbbüsü Asiya ilə Avropa arasında ən etibarlı və alternativ ticarət marşrutlarından biri kimi ön plana çıxır. Bu layihə yalnız iqtisadi deyil, həm də geosiyasi əhəmiyyətə malikdir. Azərbaycanın bu dəhlizdə oynadığı rol ölkəni qlobal ticarət zəncirinin mühüm həlqəsinə çevirir. Türkiyənin bu təşəbbüsə verdiyi güclü dəstək isə Bakı–Ankara əməkdaşlığının strateji dərinliyini bir daha təsdiqləyir. Antalya Diplomatiya Forumu həm də fərqli baxışların, maraqların və yanaşmaların toqquşduğu, lakin dialoq vasitəsilə ortaq məxrəcə gətirildiyi bir platformadır. Burada keçirilən panel iclaslar, interaktiv sessiyalar və ikitərəfli görüşlər yalnız problemlərin müzakirəsi ilə kifayətlənmir, həm də konkret həll mexanizmlərinin formalaşdırılmasına xidmət edir. Bu xüsusiyyət forumu klassik diplomatik tədbirlərdən fərqləndirərək onu praktik nəticələrə yönəlmiş strateji platformaya çevirir. Azərbaycanın forumda fəal iştirakı və təşəbbüskar mövqeyi ölkənin beynəlxalq nüfuzunun artmasının məntiqi nəticəsidir. Rəsmi Bakı regionda sabitliyin təmin olunması, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi və enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində irəli sürdüyü təşəbbüslərlə qlobal gündəliyin formalaşmasına töhfə verir. Bu isə Azərbaycanın artıq təkcə regional deyil, beynəlxalq səviyyədə təsir imkanlarına malik aktor kimi çıxış etdiyini göstərir.
5-ci Antalya Diplomatiya Forumu müasir dünyanın mürəkkəb və çoxşaxəli problemlərinin müzakirə olunduğu, eyni zamanda gələcək beynəlxalq münasibətlər sisteminin konturlarının müəyyənləşdirildiyi mühüm strateji platformadır. Bu forum bir daha göstərdi ki, qlobal qeyri-müəyyənliklər şəraitində dialoq, əməkdaşlıq və qarşılıqlı etimad əsas çıxış yolu olaraq qalır. Azərbaycanın bu platformada aktiv iştirakı isə ölkəmizin gələcək geosiyasi və geoiqtisadi proseslərdə oynayacağı rolun daha da artacağını göstərir. Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat dəhlizləri və regional sabitlik sahəsində həyata keçirilən siyasət Azərbaycanın beynəlxalq sistemdə etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini möhkəmləndirir. Beləliklə, Antalya Diplomatiya Forumu təkcə diplomatik tədbir deyil, həm də yeni dünya nizamının formalaşdığı, strateji qərarların müzakirə edildiyi və gələcəyin siyasi-iqtisadi xəritəsinin cızıldığı mühüm qlobal platforma kimi tarixə düşməkdədir-deyə Səttar Möhbalıyev fikirlərini yekunlaşdırıb.