Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi xarici siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərin daha geniş siyasi və iqtisadi məzmun qazanmasıdır. Bu əlaqələr artıq yalnız tarixi, mədəni və mənəvi yaxınlıq üzərində qurulan ənənəvi münasibətlər çərçivəsində deyil, qarşılıqlı strateji maraqlar, nəqliyyat bağlantıları, enerji əməkdaşlığı, ticarət imkanları və beynəlxalq platformalarda koordinasiya əsasında inkişaf edir. Prezident İlham Əliyevin Qırğız Respublikasına işgüzar səfəri və Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının tədbirlərində iştirakı da Azərbaycanın Avrasiyada genişlənən siyasi imkanlarının və Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrə verdiyi xüsusi əhəmiyyətin növbəti ifadəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Azərbaycanla Qırğızıstan arasında münasibətlərin müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlməsi iki ölkə arasında formalaşmış qarşılıqlı etimadın nəticəsidir. Dövlət başçılarının intensiv siyasi dialoqu, qarşılıqlı səfərlər və imzalanmış sənədlər əməkdaşlığın gələcək istiqamətlərini müəyyən edən möhkəm baza yaradıb. Bununla yanaşı, Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətləri daha geniş regional proseslərin də mühüm hissəsinə çevrilir. Azərbaycan Mərkəzi Asiyanı Cənubi Qafqaz, Türkiyə və Avropa ilə birləşdirən coğrafi və iqtisadi körpü mövqeyini gücləndirdikcə, bu əməkdaşlığın strateji əhəmiyyəti də artır.

Prezident İlham Əliyevin Bişkekdə “ŞƏT plyus” formatında keçirilən görüşdə iştirakı Azərbaycanın çoxtərəfli diplomatiyada qazandığı mövqenin göstəricisidir. Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı böyük coğrafiyanı, mühüm iqtisadi potensialı və fərqli siyasi mərkəzləri bir araya gətirən platformalardan biridir. Azərbaycanın bu təşkilatla münasibətlərinin genişlənməsi ölkəmizin Şərqlə Qərb arasında artan roluna uyğun gəlir. Bakı üçün belə platformalarda iştirak yalnız siyasi dialoq məsələsi deyil. Burada iqtisadi əməkdaşlıq, nəqliyyat, logistika, enerji təhlükəsizliyi, investisiya, rəqəmsallaşma və digər istiqamətlər üzrə yeni imkanların meydana çıxması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycanın üstünlüklərindən biri onun coğrafi mövqeyini real infrastruktura və iqtisadi imkanlara çevirməyi bacarmasıdır. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat istiqamətlərinin kəsişməsində yerləşən ölkəmiz müasir liman, dəmir yolu və avtomobil infrastrukturu vasitəsilə geniş Avrasiya məkanında mühüm tranzit həlqəsinə çevrilib. Mərkəzi Asiyadan Xəzər dənizi vasitəsilə Azərbaycana, buradan isə Gürcüstan, Türkiyə və Avropaya uzanan marşrutların əhəmiyyətinin yüksəlməsi Bakının regional nəqliyyat arxitekturasındakı rolunu daha da artırır. Bu mənada Azərbaycanın ŞƏT məkanı ilə əməkdaşlığının genişlənməsi qarşılıqlı iqtisadi maraqlarla möhkəmlənən uzunmüddətli perspektiv vəd edir.

Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu müəyyən edən əsas məqamlardan biri də Cənubi Qafqazda formalaşan yeni siyasi reallıqlardır. Ölkəmiz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etdikdən sonra regionda qarşıdurmanın davam etdirilməsini deyil, davamlı sülhün, iqtisadi əməkdaşlığın və kommunikasiyaların açılmasının tərəfdarı olduğunu nümayiş etdirib. Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq platformalarda səsləndirdiyi mesajlarda da Azərbaycanın gələcəyə baxışının əsasını qarşılıqlı maraqlar üzərində qurulan əməkdaşlıq təşkil edir. Bakı hesab edir ki, uzun illər münaqişələrlə yadda qalan Cənubi Qafqaz yeni iqtisadi imkanların, nəqliyyat bağlantılarının və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın məkanına çevrilə bilər.

Yeni regional şərait Azərbaycanla Ermənistan arasında iqtisadi münasibətlərin və nəqliyyat əlaqələrinin qurulması üçün də fərqli perspektivlər yaradır. Ticarət imkanlarının genişləndirilməsi, üçüncü ölkələrə məxsus yüklərin daşınması və yeni yerüstü kommunikasiyaların yaradılması yalnız iki dövlət arasındakı münasibətlər baxımından deyil, bütövlükdə Avrasiyanın nəqliyyat xəritəsi üçün əhəmiyyətlidir. Cənubi Qafqazda sabitliyin möhkəmlənməsi Mərkəzi Asiyadan Avropaya qədər uzanan iqtisadi marşrutların təhlükəsizliyini və səmərəliliyini artıra bilər. Beləliklə, sülh siyasi məqsədlə yanaşı, böyük iqtisadi coğrafiyanın inkişafına xidmət edən mühüm amilə çevrilir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışlarında beynəlxalq hüququn işlək mexanizmlərlə təmin edilməsinin vacibliyinə diqqət yetirilməsi də Azərbaycanın xarici siyasət fəlsəfəsinin əsas istiqamətlərindən birini göstərir. Beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarların icrasının təmin olunması həmin qurumlara etimadın qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməsindən sonra irəli sürdüyü yanaşmalardan biri məhz beynəlxalq hüququn bütün dövlətlərə münasibətdə eyni prinsiplərlə tətbiq edilməsinin zəruriliyidir. Bu mövqe ayrı-ayrı siyasi maraqlardan deyil, beynəlxalq münasibətlər sistemində daha ədalətli və dayanıqlı mexanizmlərin formalaşdırılması çağırışından qaynaqlanır.

Azərbaycanın xarici siyasətində çoxtərəflilik prinsipinə verilən önəm də təsadüfi deyil. Qoşulmama Hərəkatına sədrlik dövründə ölkəmizin irəli sürdüyü təşəbbüslər, müxtəlif beynəlxalq platformalarda dialoqu və həmrəyliyi təşviq etməsi Bakının qlobal məsələlərə yalnız milli maraqlar prizmasından yanaşmadığını göstərdi. Azərbaycan fərqli siyasi və iqtisadi mərkəzlərlə münasibətlər qurmaqla yanaşı, onlar arasında əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsinə də töhfə verməyə çalışır. Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı ilə inkişaf edən münasibətlər bu siyasətin daha bir mühüm istiqamətidir.

Bu gün Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında əlaqələrin sürətlə genişləndiyi yeni mərhələ yaşanır. Xəzərin iki sahili arasında ticarətin artması, nəqliyyat marşrutlarının inkişafı, enerji layihələrinin gündəmə gəlməsi və siyasi dialoqun intensivləşməsi Azərbaycan üçün yeni strateji imkanlar yaradır. Ölkəmizin həm Mərkəzi Asiya dövlətləri, həm Türkiyə, həm də digər mühüm tərəfdaşlarla qurduğu münasibətlər Azərbaycanı böyük coğrafiyanın birləşdirici mərkəzlərindən birinə çevirir. Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana səfəri və Bişkekdə səsləndirdiyi mesajlar göstərir ki, Azərbaycan qarşıdakı dövrdə də regional prosesləri kənardan izləyən deyil, onların istiqamətinin müəyyənləşməsində fəal iştirak edən dövlət kimi çıxış etmək niyyətindədir.

Bütün bunların fonunda Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində çəkisinin artması yalnız əlverişli coğrafi mövqeyin nəticəsi deyil. Bunun arxasında uzun illər ərzində həyata keçirilən müstəqil xarici siyasət, yaradılan nəqliyyat və enerji infrastrukturu, müxtəlif dövlətlərlə qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətlər və milli maraqların ardıcıl müdafiəsi dayanır. Azərbaycan bu gün Mərkəzi Asiyadan Cənubi Qafqaza, Xəzərdən Avropaya qədər uzanan geniş məkanda sülhün, bağlantıların və iqtisadi əməkdaşlığın gücləndirilməsini təşviq edən mühüm tərəfdaşlardan biri kimi mövqeyini möhkəmləndirir. Bişkek görüşləri isə bu yüksələn siyasi və iqtisadi xəttin növbəti mühüm mərhələsi kimi diqqət çəkir.