Azərbaycanın xarici siyasətində son illər müşahidə olunan mühüm istiqamətlərdən biri Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərin daha geniş siyasi və iqtisadi məzmun qazanmasıdır. Prezident İlham Əliyevin Qırğız Respublikasına işgüzar səfəri və Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində keçirilən tədbirlərdə iştirakı da bu prosesin növbəti mühüm mərhələsi kimi dəyərləndirilə bilər. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələri artıq yalnız ikitərəfli münasibətlərlə məhdudlaşmır. Bakı Cənubi Qafqazı Mərkəzi Asiya ilə birləşdirən siyasi dialoqun, nəqliyyat marşrutlarının, iqtisadi əməkdaşlığın və daha geniş Avrasiya tərəfdaşlığının mühüm iştirakçılarından birinə çevrilir.

Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətlərinin müttəfiqlik səviyyəsinə çatması iki ölkə arasında formalaşmış qarşılıqlı etimadın göstəricisidir. Prezident İlham Əliyevin Bişkekdə keçirdiyi görüşlər və apardığı müzakirələr Azərbaycanın türk dünyası və bütövlükdə Mərkəzi Asiya məkanı ilə əməkdaşlığa verdiyi strateji əhəmiyyəti bir daha nümayiş etdirdi. Tarixi və mədəni yaxınlıq üzərində qurulan münasibətlər bu gün investisiya, ticarət, nəqliyyat, logistika, enerji və siyasi koordinasiya kimi konkret istiqamətlərlə zənginləşir. Beləliklə, Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında mövcud yaxınlıq yeni geosiyasi şəraitdə daha praktik əməkdaşlıq modelinə çevrilir.

Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı ilə münasibətlərin genişlənməsi də Azərbaycanın çoxşaxəli xarici siyasət kursunun mühüm istiqamətlərindəndir. Dialoq tərəfdaşı statusuna malik Azərbaycanın təşkilatla əməkdaşlıq imkanları ölkəmizin coğrafi və iqtisadi üstünlükləri fonunda xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şərqlə Qərbi, Şimalla Cənubu əlaqələndirən nəqliyyat xətlərinin kəsişməsində yerləşən Azərbaycan müasir Avrasiyanın tranzit xəritəsində mühüm mövqeyə sahibdir. Ölkədə yaradılmış liman, dəmir yolu, avtomobil yolu və digər logistika infrastrukturu Azərbaycanın yalnız tranzit ərazi deyil, müxtəlif iqtisadi məkanları bir-birinə bağlayan strateji tərəfdaş kimi əhəmiyyətini artırır.

Prezident İlham Əliyevin “ŞƏT plyus” formatında keçirilən görüşdə səsləndirdiyi fikirlərin mühüm istiqamətlərindən biri də Cənubi Qafqazda formalaşmış yeni vəziyyətlə bağlı idi. Azərbaycan uzun illər davam etmiş münaqişədən sonra öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini təmin edib, bunun ardınca isə regionda uzunmüddətli sabitliyin yaradılmasını əsas prioritetlərdən biri kimi irəli sürüb. Azərbaycanın yanaşması ondan ibarətdir ki, müharibədən sonrakı mərhələ yeni qarşıdurmaların deyil, iqtisadi əməkdaşlığın, kommunikasiya xətlərinin açılmasının və xalqlar arasında normal münasibətlərin qurulmasının başlanğıcına çevrilməlidir. Bu yanaşma Cənubi Qafqazın gələcək inkişaf modelinə dair Bakının mövqeyini aydın şəkildə ortaya qoyur.

Yeni regional reallıqların ən mühüm tərəflərindən biri sülhün iqtisadi məzmunla tamamlanmasıdır. Azərbaycan regionda nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsini, ticarət imkanlarının artırılmasını və qarşılıqlı iqtisadi maraqların formalaşdırılmasını davamlı sabitliyin mühüm təminatlarından biri hesab edir. Ermənistanla iqtisadi münasibətlərin və tranzit imkanlarının formalaşdırılması istiqamətində atılan addımlar da göstərir ki, Bakı müharibədən sonrakı mərhələyə yalnız siyasi razılaşmalar prizmasından yanaşmır. Məqsəd qarşılıqlı iqtisadi maraqların meydana çıxdığı və yeni kommunikasiyaların bütün region üçün fayda yaratdığı əməkdaşlıq mühitinin qurulmasıdır.

Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu artıran mühüm amillərdən biri də onun müstəqil siyasətlə yanaşı, çoxtərəfli diplomatiyaya verdiyi önəmdir. Qoşulmama Hərəkatına sədrliyi dövründə əldə edilmiş təcrübə, Türk Dövlətləri Təşkilatındakı fəallıq, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı ilə genişlənən dialoq və digər beynəlxalq platformalardakı iştirak Bakının müxtəlif siyasi mərkəzlərlə əməkdaşlıq qurmaq imkanlarını genişləndirir. Azərbaycan qlobal və regional məsələlərdə qarşıdurma xətlərinin deyil, ortaq maraqların tapılmasının tərəfdarı kimi çıxış edir. Bu siyasət ölkənin müxtəlif coğrafiyaları və siyasi platformaları birləşdirən tərəfdaş kimi qəbul edilməsinə şərait yaradır.

Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq təşkilatların, xüsusilə BMT sisteminin fəaliyyəti ilə bağlı mövqeyi də Azərbaycanın uzun illər ərzində üzləşdiyi təcrübədən qaynaqlanır. Dövlət başçısının BMT Təhlükəsizlik Şurasının qəbul etdiyi qərarların icrası üçün daha təsirli mexanizmlərin yaradılmasının vacibliyini vurğulaması beynəlxalq hüququn yalnız sənədlərdə deyil, praktikada da işləməsinin zəruriliyinə diqqət çəkir. Azərbaycanın mövqeyinə görə, beynəlxalq təşkilatların nüfuzu qəbul etdikləri qərarların real nəticə doğurmasından və bütün dövlətlərə münasibətdə eyni prinsiplərin tətbiqindən asılıdır.

Bu gün Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında yaratdığı əlaqələr daha böyük geosiyasi mənzərənin bir hissəsinə çevrilir. Xəzər dənizi iki coğrafiyanı ayıran maneə olmaqdan daha çox onları birləşdirən strateji körpü funksiyasını gücləndirir. Transxəzər nəqliyyat imkanlarının genişlənməsi, Orta Dəhlizin əhəmiyyətinin artması və yeni logistika marşrutlarına marağın yüksəlməsi Azərbaycanın Avrasiya ticarətindəki çəkisini daha da artırır. Bakı bu imkanları yalnız milli iqtisadi maraqlar baxımından deyil, region dövlətlərinin qarşılıqlı fayda əldə edə biləcəyi geniş əməkdaşlıq platforması kimi təqdim edir.

Azərbaycanın qazandığı mövqenin əsas xüsusiyyəti onun siyasi, iqtisadi və coğrafi imkanlarının bir-birini tamamlamasıdır. Güclənən dövlətçilik, müstəqil xarici siyasət, müasir nəqliyyat infrastrukturu, enerji imkanları və müxtəlif beynəlxalq platformalarda qurulan tərəfdaşlıqlar ölkənin regional proseslərdə təsir imkanlarını genişləndirir. Prezident İlham Əliyevin Qırğız Respublikasına səfəri və Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində apardığı müzakirələr də göstərdi ki, Azərbaycan yeni əməkdaşlıq coğrafiyalarında yalnız iştirak edən dövlət deyil, təşəbbüslər irəli sürən və müxtəlif regionlar arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə töhfə verən aktorlardan biri kimi çıxış edir.

Bütün bunlar Azərbaycanın xarici siyasətində yeni imkanların formalaşdığını göstərir. Cənubi Qafqazda sülh gündəliyinin irəli aparılması, Mərkəzi Asiya ilə strateji yaxınlaşmanın sürətlənməsi, Avrasiyanın nəqliyyat arteriyalarında Azərbaycanın rolunun böyüməsi və çoxtərəfli diplomatiyada fəallığın artması vahid siyasi xəttin ayrı-ayrı istiqamətləridir. Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi siyasətin nəticəsində Azərbaycan öz milli maraqlarını qorumaqla yanaşı, Şərqlə Qərb, Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında yeni əməkdaşlıq imkanlarının formalaşdığı mühüm siyasi və iqtisadi mərkəzlərdən biri kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirir.