Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi xarici siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərin daha yüksək mərhələyə çatdırılması, eyni zamanda Cənubi Qafqazın geniş Avrasiya əməkdaşlıq məkanına inteqrasiyasının sürətləndirilməsidir. Prezident İlham Əliyevin Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının tədbirləri çərçivəsində Qırğız Respublikasına işgüzar səfəri də bu siyasətin ardıcıl davamı kimi qiymətləndirilə bilər. Səfər zamanı keçirilən görüşlər və aparılan müzakirələr göstərdi ki, Azərbaycan artıq yalnız Cənubi Qafqazın deyil, Mərkəzi Asiya ilə Avropanı birləşdirən geniş coğrafiyanın siyasi, iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrində mühüm mövqeyə malik ölkələrdən biridir.

Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətlərinin müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlməsi də bu mənada xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İki ölkəni ortaq tarixi, mədəni və mənəvi bağlarla yanaşı, müasir dövrün strateji maraqları da yaxınlaşdırır. Azərbaycan Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərini yalnız ikitərəfli əməkdaşlıq çərçivəsində deyil, daha geniş regional inteqrasiyanın tərkib hissəsi kimi inkişaf etdirir. Xəzər dənizi üzərindən formalaşan nəqliyyat bağlantıları, Şərq-Qərb və Şimal-Cənub marşrutlarının imkanları ölkəmizin geosiyasi və geoiqtisadi əhəmiyyətini daha da artırır. Azərbaycanın müasir nəqliyyat infrastrukturu və əlverişli coğrafi mövqeyi onun Avrasiya məkanında etibarlı tranzit tərəfdaşı kimi rolunu gücləndirir.

Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı ilə münasibətlərin genişlənməsi də Azərbaycanın çoxtərəfli diplomatiyasının mühüm istiqamətlərindəndir. Siyasi dialoq, iqtisadi əlaqələr, nəqliyyat, enerji, ticarət və təhlükəsizlik kimi sahələri əhatə edən bu platforma böyük coğrafiyanı bir araya gətirir. Azərbaycanın təşkilatda dialoq tərəfdaşı statusunda iştirakı ölkəmizə yeni əməkdaşlıq imkanları qazandırmaqla yanaşı, onun Avrasiyada artan siyasi çəkisinin göstəricilərindən biri kimi çıxış edir. “ŞƏT plyus” formatında aparılan müzakirələrin sülh, inkişaf və rifah ideyaları ətrafında qurulması Azərbaycanın uzun müddətdir müdafiə etdiyi qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq yanaşması ilə də üst-üstə düşür.

Bu gün Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyini fərqləndirən əsas məsələlərdən biri Cənubi Qafqazda formalaşan yeni siyasi reallıqdır. Uzun illər müharibə və qarşıdurma ilə assosiasiya olunan bölgədə artıq fərqli mərhələnin əsası qoyulur. Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam bərpa etdikdən sonra diqqəti gələcəyə, regional sabitliyə, iqtisadi əməkdaşlığa və kommunikasiyaların inkişafına yönəldib. Ermənistanla münasibətlərdə qarşıdurma səhifəsinin bağlanması və davamlı sülhün möhkəmləndirilməsi istiqamətində atılan addımlar bütövlükdə regionun gələcək mənzərəsini dəyişdirə biləcək əhəmiyyət daşıyır.

Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq platformalarda səsləndirdiyi fikirlərin əsas mesajlarından biri də budur ki, Cənubi Qafqazın gələcəyi yeni münaqişələrdə deyil, qarşılıqlı iqtisadi maraqların formalaşdırılmasında və əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsindədir. Azərbaycan ilə Ermənistan arasında ticarət əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi, tranzit imkanlarının yaradılması və yeni yerüstü nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması istiqamətində görüləcək işlər sülhün iqtisadi əsaslarını daha da gücləndirə bilər. Ölkələr arasında iqtisadi qarşılıqlı asılılığın artması isə uzunmüddətli sabitlik üçün əlavə təminat yaradan mühüm amillərdən biridir.

Azərbaycanın ortaya qoyduğu yanaşmanın diqqətçəkən tərəfi ondan ibarətdir ki, ölkəmiz əldə etdiyi hərbi-siyasi nəticələri yeni qarşıdurmaların başlanğıcına deyil, sülh və əməkdaşlıq mərhələsinə çevirməyə çalışır. Uzun illər işğal faktı ilə üzləşən və beynəlxalq hüquq normalarının icrasını gözləyən Azərbaycan nəticədə öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü təmin etdi. Bunun ardınca regionda uzunmüddətli sabitliyə xidmət edən siyasi xəttin irəli sürülməsi Azərbaycanın gələcəyə hesablanmış strategiyasını nümayiş etdirir. Bu təcrübə eyni zamanda beynəlxalq hüququn işlək mexanizmlərlə təmin edilməsinin nə qədər vacib olduğunu yenidən gündəmə gətirir.

Yeni mərhələdə Cənubi Qafqazın iqtisadi potensialının reallaşdırılması da ön plana çıxır. Kommunikasiyaların genişləndirilməsi Azərbaycan və Ermənistanla məhdudlaşmayaraq Mərkəzi Asiyadan Türkiyəyə, oradan isə Avropaya qədər uzanan böyük coğrafiyada yeni imkanlar yarada bilər. Azərbaycanın Şərqlə Qərb arasındakı strateji mövqeyi, müasir liman, dəmir yolu və avtomobil infrastrukturu bu prosesdə ölkəmizə xüsusi rol verir. Beləliklə, əvvəllər geosiyasi qarşıdurmalarla gündəmə gələn Cənubi Qafqaz tədricən nəqliyyat, logistika, enerji və ticarət layihələrinin kəsişdiyi əməkdaşlıq məkanına çevrilmək imkanı qazanır.

Prezident İlham Əliyevin Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində verdiyi mesajlar Azərbaycanın yalnız regional proseslərlə kifayətlənmədiyini, daha geniş beynəlxalq əməkdaşlıq sistemində fəal iştirak etmək niyyətini də nümayiş etdirir. Qoşulmama Hərəkatına sədrliyi dövründə çoxtərəflilik, beynəlxalq həmrəylik və dövlətlər arasında bərabərhüquqlu münasibətlər prinsiplərini müdafiə edən Azərbaycan bu xətti digər beynəlxalq platformalarda da davam etdirir. Məqsəd ayrı-ayrı siyasi bloklar arasında qarşıdurmanı dərinləşdirmək deyil, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirməkdir.

Bütün bunların fonunda Cənubi Qafqazın qarşısında yeni perspektiv açılır. Uzun illər müharibə, işğal və siyasi gərginliyin təsiri altında qalan region üçün indi iqtisadi inkişafın, nəqliyyat əlaqələrinin, qarşılıqlı ticarətin və sabitliyin ön plana çıxdığı yeni mərhələ formalaşır. Azərbaycanın irəli sürdüyü sülh və əməkdaşlıq gündəliyi davamlı nəticələrlə möhkəmlənərsə, Cənubi Qafqaz təkcə münaqişədən çıxmış bölgə deyil, Şərqlə Qərbi və Mərkəzi Asiya ilə Avropanı birləşdirən mühüm əməkdaşlıq məkanlarından birinə çevrilə bilər.