Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin qarşılıqlı əlaqələri çox vaxt konvensional maraqlar çərçivəsində məhdudlaşsa da, Azərbaycan və İtaliya arasındakı tərəfdaşlıq bu qəlibləri aşaraq tamamilə yeni, strateji bir model formalaşdırıb. Prezident İlham Əliyevin 4 may 2026-cı il tarixində Bakıda Baş nazir Corca Meloni ilə keçirdiyi görüş, sadəcə növbəti diplomatik təmas deyil, iki ölkə arasındakı "Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Bəyannamə"nin ruhuna uyğun olaraq gələcək onilliklərin yol xəritəsinin müəyyənləşdirilməsi idi. Bu dialoqun mərkəzində dayanan "İtaliya bazarı həm neft, həm qaz üzrə birinci dərəcəli əhəmiyyət daşıyır" tezisi, Avropanın enerji arxitekturasının Bakıdan keçən sütunlar üzərində necə möhkəmləndiyini bir daha nümayiş etdirdi.

Azərbaycanın enerji diplomatiyası son 20 ildə sınaqlardan uğurla çıxaraq, ölkəmizi Avropanın etibarlı tərəfdaşına çevirib. İtaliya bu zəncirin ən kritik halqasıdır. Elmi-iqtisadi təhlillər göstərir ki, İtaliyanın enerji balansında Azərbaycanın payı həlledici xarakter daşıyır.

Trans-Adriatik Boru Kəməri (TAP) yalnız kommersiya layihəsi deyil, Avropanın cənub qapısının enerji təhlükəsizliyini təmin edən qlobal bir təşəbbüsdür. Prezidentin qeyd etdiyi kimi, ixrac olunan 25 milyard kubmetr qazın təxminən 40%-nin (9,5-10 milyard m³) məhz İtaliyaya yönəlməsi, bu ölkənin bizim üçün "bir nömrəli" bazar olduğunu riyazi dəqiqliklə sübut edir.

İtaliya sənayesinin əsas hərəkətverici qüvvəsi olan xam neft tədarükündə Azərbaycanın lider mövqeyi, iki ölkə arasındakı sənaye asılılığını müsbət mənada möhkəmləndirir. Bu, İtaliya iqtisadiyyatı üçün proqnozlaşdırılan və stabil resurs axını deməkdir.

Xəzər dənizinin nəhəng külək enerjisi potensialı yaxın gələcəkdə "yaşıl hidrogen" və elektrik enerjisi şəklində Avropaya, ilk növbədə isə İtaliyaya nəql ediləcək. Bu, Azərbaycanın "qara qızıl"dan "yaşıl enerji"yə keçid strategiyasının beynəlxalq müstəvidə təsdiqidir.

İtaliyanın yüksək texnologiyalar və bərpa olunan enerji sahəsindəki təcrübəsi Azərbaycanın enerji keçidi prosesində mühüm rol oynayır. Bu əməkdaşlıq hər iki ölkənin iqlim öhdəliklərinə sadiqliyinin bariz nümunəsidir.

İki ölkə arasındakı 12 milyard dollara yaxın ticarət dövriyyəsi yalnız neft-qaz satışından ibarət deyil. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən iqtisadi islahatlar İtaliya şirkətləri üçün Azərbaycanı cəlbedici investisiya mərkəzinə çevirib.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yenidən qurulmasında İtaliya şirkətləri xüsusi fəallıq göstərir. Enerji infrastrukturunun qurulması, muzeylərin layihələndirilməsi, kənd təsərrüfatı və qida sənayesi sahələrindəki İtaliya iştirakı, bu ölkənin Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə və iqtisadi dirçəlişinə verdiyi dəstəyin praktik göstəricisidir.

İtaliya-Azərbaycan Universitetinin yaradılması prosesi iqtisadi münasibətlərin elmi və humanitar təməllər üzərində qurulduğunu göstərir. Bu, gələcək kadrların İtaliya standartları ilə yetişdirilməsi və iki xalqın bir-birinə daha da yaxınlaşması deməkdir.

İtaliya Azərbaycanın Avropa İttifaqı daxilindəki ən güclü vəkillərindən biridir. Romada keçirilən görüşdə Cənubi Qafqazda sülh gündəliyi və Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması prosesi ətraflı müzakirə edilmişdir. Prezident İlham Əliyev İtaliyanın bu məsələdəki balanslı, ədalətli və beynəlxalq hüquqa söykənən mövqeyini yüksək qiymətləndirmişdir.

İtaliyanın regional proseslərə obyektiv yanaşması, bəzi kənar qüvvələrin regionda gərginliyi artırmaq cəhdlərinin qarşısında mühüm diplomatik sipər rolunu oynayır. Bu, təkcə iki ölkənin deyil, bütövlükdə Avrasiya regionunun sabitliyinə xidmət edir.

Prezident İlham Əliyevin Corca Meloni ilə görüşü bir daha təsdiq etdi ki, Azərbaycan və İtaliya arasındakı münasibətlər konyunktur maraqlardan tamamilə uzaqdır. Bu, ortaq dəyərlərə, qarşılıqlı iqtisadi mənfəətə və qlobal təhlükəsizliyə xidmət edən sarsılmaz bir ittifaqdır. "İtaliya bazarı birinci dərəcəli əhəmiyyət daşıyır" ifadəsi isə bu böyük strateji binanın təməl daşıdır. Yaxın illərdə biz bu əməkdaşlığın yalnız enerji sahəsində deyil, kosmik sənaye, rəqəmsal iqtisadiyyat və mədəniyyət sahələrində də yeni zirvələrə çatacağının şahidi olacağıq.

Azərbaycanın Avropaya açılan qapısı olan İtaliya və İtaliyanın Xəzərə uzanan əli olan Azərbaycan – bu dostluq müasir diplomatiyanın ən uğurlu səhifələrindən biridir.

Zabrat qəsəbəsi, 192 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbin

tarix müəllimi Sofuyeva Ülviyyə