3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan tarixində mühüm siyasi hadisə kimi yadda qalıb. Həmin gün Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi ölkənin mürəkkəb ictimai-siyasi, iqtisadi və hərbi böhranla üzləşdiyi bir dövrə təsadüf edirdi. Müstəqilliyin ilk illərində yaranmış idarəetmə böhranı, separatizm təhlükəsi, iqtisadi tənəzzül və daxili qarşıdurmalar dövlətçiliyin gələcəyi ilə bağlı ciddi suallar doğururdu. Belə bir şəraitdə Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycanın sonrakı siyasi inkişafının əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirən hadisələrdən birinə çevrildi. 1993-cü il prezident seçkiləri yalnız dövlət başçısının müəyyənləşdirilməsi ilə məhdudlaşmırdı. Ölkənin gələcək inkişaf modelinin, idarəçilik prinsiplərinin və müstəqil dövlət kimi mövcudluğunun təmin edilməsi məsələləri də bu siyasi prosesin əsas məzmununu təşkil edirdi. Heydər Əliyevin qarşıya qoyduğu başlıca məqsəd dövlət müstəqilliyinin qorunması, siyasi sabitliyin təmin olunması və hüquqi, demokratik, dünyəvi dövlət quruculuğunun həyata keçirilməsi idi.
Dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi və siyasi sabitlik
Heydər Əliyevin prezident seçilməsindən sonra həyata keçirilən siyasətin əsas istiqamətlərindən biri dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi və siyasi sabitliyin təmin olunması oldu. Ölkədə qanunçuluğun bərpası, dövlət institutlarının fəaliyyətinin gücləndirilməsi, silahlı dəstələrin zərərsizləşdirilməsi və cinayətkarlığa qarşı mübarizə dövlətçiliyin qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. 1994 və 1995-ci illərdə baş verən hakimiyyət çevrilişi cəhdləri də dövlətin təhlükəsizliyinin təmin olunması məsələsinin aktuallığını göstərirdi.
Dövlət idarəçiliyində hüquqi prinsiplərin möhkəmləndirilməsi bu siyasətin mühüm tərkib hissəsi idi. 1995-ci ildə müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyasının qəbul edilməsi dövlət quruculuğunda yeni mərhələnin başlanğıcını qoydu. Konstitusiya ölkənin hüquqi və siyasi sisteminin əsaslarını müəyyənləşdirdi, dövlət hakimiyyətinin təşkili və vətəndaşların hüquq və azadlıqlarının təmin edilməsi üçün hüquqi çərçivə yaratdı. Heydər Əliyevin dövlət quruculuğu konsepsiyasının əsasını demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət prinsipləri təşkil edirdi.
İqtisadi suverenlik və dayanıqlı inkişaf
Siyasi sabitliyin təmin edilməsi ilə yanaşı, iqtisadiyyatın bərpası və ölkənin iqtisadi suverenliyinin möhkəmləndirilməsi də qarşıda duran əsas vəzifələrdən idi. Müstəqilliyin ilk illərindəki iqtisadi çətinliklər, istehsalın azalması və təsərrüfat əlaqələrinin pozulması iqtisadi islahatların həyata keçirilməsini zəruri edirdi. Bu istiqamətdə bazar iqtisadiyyatına keçid, özəlləşdirmə və aqrar islahatlar dövlət siyasətinin prioritetlərinə çevrildi.
1994-cü ildə imzalanan “Əsrin müqaviləsi” Azərbaycanın iqtisadi inkişaf strategiyasında mühüm yer tutdu. Xarici investorlarla əməkdaşlığın genişləndirilməsi, neft-qaz sektoruna investisiyaların cəlb edilməsi və ölkənin beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin inkişafı iqtisadi suverenliyin möhkəmləndirilməsinə xidmət edirdi. Bununla yanaşı, iqtisadi islahatlar ölkənin dünya iqtisadiyyatına inteqrasiyası üçün yeni imkanlar yaratdı.
Heydər Əliyevin iqtisadi siyasətində uzunmüddətli inkişaf perspektivlərinin müəyyənləşdirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. İqtisadi potensialın gücləndirilməsi yalnız cari problemlərin həlli deyil, həm də gələcək nəsillər üçün dayanıqlı inkişafın təmin edilməsi baxımından nəzərdə tutulurdu.
Beynəlxalq əlaqələr və Azərbaycan həqiqətlərinin dünyaya çatdırılması
Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində müstəqil dövlət kimi mövqeyinin möhkəmləndirilməsi Heydər Əliyevin xarici siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri idi. Ölkənin beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələrinin genişləndirilməsi, müxtəlif dövlətlərlə diplomatik münasibətlərin inkişaf etdirilməsi və xarici siyasətdə milli maraqların əsas götürülməsi Azərbaycanın dünya birliyinə inteqrasiyasının mühüm şərtləri idi. Bu dövrdə Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ilə bağlı həqiqətlərin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması da diplomatiyanın əsas vəzifələrindən birinə çevrilmişdi. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suveren hüquqlarının beynəlxalq səviyyədə müdafiəsi istiqamətində aparılan diplomatik fəaliyyət ölkənin xarici siyasət gündəliyində mühüm yer tuturdu.
Heydər Əliyevin xarici siyasət konsepsiyası Azərbaycanın milli maraqlarını əsas götürən, beynəlxalq əməkdaşlığa və qarşılıqlı faydalı münasibətlərə söykənən yanaşma ilə səciyyələnirdi. Türkiyə və digər dövlətlərlə əlaqələrin inkişafı, beynəlxalq iqtisadi layihələrdə iştirak və müxtəlif beynəlxalq platformalarda təmsilçilik bu siyasətin mühüm istiqamətlərini təşkil edirdi.
Dövlətçilik ideyası və tarixi məsuliyyət
Heydər Əliyevin dövlətçilik fəlsəfəsinin əsasını Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunması və möhkəmləndirilməsi təşkil edirdi. Onun müxtəlif illərdəki çıxışlarında dövlət suverenliyi, milli azadlıq və müstəqil gələcək ideyaları ardıcıl şəkildə önə çəkilirdi. Ulu Öndərin 1993-cü il sentyabrın 21-də Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında ziyalılarla görüşündə səsləndirdiyi fikirlər bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır: “Azərbaycan bir müstəqil dövlət kimi öz taleyinin sahibi, öz torpaqlarının sahibi, öz hüquqlarının sahibi olacaq və gələcək firavan həyatını özü quracaqdır.”
Bu yanaşma müstəqil dövlət quruculuğunun yalnız siyasi hakimiyyətin təşkili ilə məhdudlaşmadığını, eyni zamanda milli maraqların, iqtisadi müstəqilliyin və hüquqi dövlət prinsiplərinin təmin edilməsini əhatə etdiyini göstərirdi. Heydər Əliyevin 1993-cü il oktyabrın 3-də prezident seçilməsi ilə başlayan dövr Azərbaycan dövlətçiliyinin institusional əsaslarının formalaşdırılması, iqtisadi islahatların həyata keçirilməsi və beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi baxımından mühüm mərhələ oldu.
Bu tarixi hadisənin əhəmiyyəti, ilk növbədə, Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi inkişaf strategiyasının müəyyənləşdirilməsində özünü göstərir. 3 oktyabr 1993-cü il ölkənin müasir siyasi tarixində dövlətçilik, suverenlik və milli inkişaf məsələlərinin ön plana çıxdığı mühüm tarixlərdən biri kimi qeyd olunur. Azərbaycanın gələcək inkişafı üçün müəyyənləşdirilmiş strateji istiqamətlər isə sonrakı illərdə dövlət siyasətinin əsas mövzularından birinə çevrildi.

Rüstəmova Gültəkin Tofiq qızı
Bakı şəhəri 113 nömrəli tam orta
ümumtəhsil məktəbinin direktoru