Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mühüm istiqamətlərindən biri Türk dünyası və İslam ölkələri ilə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi, qarşılıqlı əlaqələrin möhkəmləndirilməsi və sülhə töhfə verilməsidir. Bakıda Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının toplantısının və Seyid Yəhya Bakuviyə həsr olunmuş beynəlxalq konfransın keçirilməsi bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Belə tədbirlər müxtəlif ölkələrin dini liderlərini, alimlərini və ictimai xadimlərini bir araya gətirməklə fikir mübadiləsinə, qarşılıqlı anlaşmaya və həmrəyliyin gücləndirilməsinə şərait yaradır.
Seyid Yəhya Bakuvi Azərbaycanın zəngin tarixi-mədəni və mənəvi irsinin mühüm simalarından biri kimi təqdim olunur. Nizami Gəncəvi, Xaqani Şirvani, İmadəddin Nəsimi, Yəhya Bakuvi, Şah İsmayıl Xətai və Məhəmməd Füzuli kimi şəxsiyyətlərin yaradıcılığı Azərbaycan xalqının dünya mədəniyyətinə verdiyi töhfələrin göstəricisidir. Bu irsin qorunması və beynəlxalq səviyyədə tanıdılması Azərbaycanın mədəni və mənəvi diplomatiyasının əsas istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir.
Azərbaycan İslam həmrəyliyinin möhkəmləndirilməsini yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, praktiki tədbirlərlə də dəstəkləyir. İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və ICESCO çərçivəsində müxtəlif tədbirlərin keçirilməsi, eləcə də 2017-ci ildə Bakıda IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının təşkil olunması bunun nümunələrindəndir. Bu tədbirlər idman, mədəniyyət və humanitar əlaqələrin inkişafı ilə yanaşı, müsəlman ölkələri arasında qarşılıqlı münasibətlərin gücləndirilməsinə xidmət edən platforma kimi qiymətləndirilir.
Dini liderlərin cəmiyyətdəki rolu da xüsusi vurğulanır. Onların sülh, əməkdaşlıq, əmin-amanlıq və barışığa çağırışları geniş müsəlman icmalarına təsir göstərir. Bu baxımdan dini liderlərin birgə tədbirlərdə iştirakı yalnız dini xarakter daşımır, eyni zamanda xalqlar arasında dostluq və qarşılıqlı hörmətin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Türk dünyası, Qafqaz və İslam aləminin nümayəndələrinin Bakıda bir araya gəlməsi regional və beynəlxalq əməkdaşlığın əhəmiyyətini nümayiş etdirir.
Azərbaycanın gündəliyində mühüm məsələlərdən biri də Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışıdır. Materialda qeyd edilir ki, işğal dövründə regionda geniş dağıntılar törədilmiş, yaşayış məntəqələri və dini-mədəni abidələr zərər görmüşdür. Xüsusilə məscidlərin dağıdılması Azərbaycan üçün yalnız tarixi-mədəni irsə deyil, həm də İslam dünyasının irsinə qarşı zərər kimi təqdim edilir.
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə bərpa prosesinin mühüm istiqamətlərindən biri dini abidələrin yenidən qurulmasıdır. Ağdam məscidinin bərpası ilə başlayan proses çərçivəsində dağıdılmış və ya zədələnmiş məscidlərin yenidən qurulmasına başlanılmışdır. Bu yanaşma Azərbaycanın milli-mənəvi dəyərlərə və dini irsə münasibətinin göstəricisi kimi təqdim olunur. Eyni zamanda, Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda yeni yaşayış məntəqələrinin salınması və insanların geri qayıtması bölgənin sosial-iqtisadi və demoqrafik dirçəlişinin əsas istiqamətlərindən biridir.
Mövzunun digər mühüm istiqaməti Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri və sülh prosesidir. Materialda Azərbaycan tərəfinin müharibədən sonra sülh gündəliyinə üstünlük verdiyi vurğulanır. Sülhün qorunması yalnız dövlətlərin deyil, eyni zamanda ictimai və dini liderlərin də məsuliyyətli mövqeyini tələb edir. Dini liderlərin sülh və qarşılıqlı anlaşmaya çağırışları cəmiyyətdə barışıq və əməkdaşlıq ideyalarının möhkəmlənməsinə töhfə verə bilər.
Türk dünyası və Qafqazın sülh və sabitlik məkanı kimi qorunması da çıxışda əsas məsələlərdən biri kimi qeyd olunur. Müasir dövrdə müxtəlif regionlarda baş verən qarşıdurmaların fonunda dövlətlər və xalqlar arasında əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan Türk dünyasının, Qafqazın və İslam ölkələrinin qarşılıqlı əlaqələrinin gücləndirilməsi regional sabitliyə töhfə verən amillərdən biri kimi nəzərdən keçirilir.
Nəticə etibarilə, Bakıda keçirilən dini və beynəlxalq tədbirlər Azərbaycanın Türk dünyası və İslam aləmi ilə əlaqələrinin inkişafında mühüm rol oynayır. Bu tədbirlər dini liderlərin və müxtəlif ölkələrin nümayəndələrinin fikir mübadiləsi aparmasına, sülh və əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə etməsinə imkan yaradır. Azərbaycanın tarixi-mədəni irsinin təbliği, İslam həmrəyliyinin dəstəklənməsi, Qarabağda dini və mədəni abidələrin bərpası, keçmiş məcburi köçkünlərin qayıdışının təmin edilməsi və sülh gündəliyinin irəli aparılması ümumi şəkildə ölkənin beynəlxalq və humanitar fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərini təşkil edir.
Beləliklə, Türk dünyası, Qafqaz və İslam aləmi arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsi qarşılıqlı etimadın, dostluğun və əməkdaşlığın inkişafına xidmət edir. Dini liderlərin bu prosesdə fəal iştirakı isə sülh, həmrəylik və qarşılıqlı hörmət kimi dəyərlərin daha geniş auditoriyaya çatdırılması baxımından əhəmiyyətlidir.
Maştağa qəsəbəsi,128N-⁰li tam orta məktəbin
Texnologiya fənn müəllimi Səfərova Təranə