Sentyabrın 22-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə “Azərbaycan Respublikasında 2027-2030-cu illərdə dağ-mədən (metal filizləri) və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramı”na həsr olunmuş müşavirə keçirilib.
Dövlətimizin başçısı cənab İlham Əliyev tədbirdə çıxış edib. “-Ölkə iqtisadiyyatı üçün çox perspektivli sahə olan dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramı bu gün bizə təqdim ediləcək. Proqramın hazırlanması üçün mən bir müddət bundan əvvəl - aprelin əvvəlində müvafiq Sərəncam imzalamışam. Bu aylar ərzində proqram üzərində hazırlıq işləri gedirdi. Bu proqram bu gün bizə və Azərbaycan ictimaiyyətinə təqdim olunacaqdır. Bu sahə ölkə iqtisadiyyatı üçün, xüsusilə ölkəmizin qeyri-neft sektorunun inkişafı üçün böyük əhəmiyyət daşıyır, çox perspektivli sahədir. Düzdür, maliyyətutumlu sahədir, amma eyni zamanda, ölkəmizdə yeni, müasir sənaye istiqaməti yaradılacaqdır. Beş mindən çox daimi iş yerlərinin açılması nəzərdə tutulur. Bütövlükdə bizim təbii resurslarımızın işlənməsi və onlardan səmərəli şəkildə istifadə olunması, eyni zamanda, istehsal zəncirinin tam yaradılması ölkə iqtisadiyyatını gücləndirəcək.”
Bu çıxışdan bir gün sonra — 23 sentyabr 2026-cı ildə — Prezidentin sərəncamı ilə “Azərbaycan Respublikasında dağ-mədən (metal filizləri) və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair 2027–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı” artıq rəsmi olaraq təsdiq edilib. Sərəncama əsasən, proqramın icrasının əlaqələndirilməsi və nəzarəti Nazirlər Kabinetinə həvalə olunub, monitorinq və qiymətləndirmənin isə İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzi tərəfindən aparılması nəzərdə tutulur.
Prezident İlham Əliyev dağ-mədən və metallurgiya sənayesini Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün perspektivli sahələrdən biri kimi təqdim edib. Dövlət Proqramının 2027–2030-cu illərdə icrası nəzərdə tutulur. Proqramın əsas yanaşması təkcə daha çox xammal hasil etmək deyil, xammalın ölkə daxilində daha çox emal edilməsi və daha yüksək əlavə dəyərin yaradılmasıdır. Əsas istiqamətlər sırasında dəmir filizi, alüminium, mis və qızıl göstərilib. Bununla yanaşı, yeni yataqların iqtisadi dövriyyəyə cəlb edilməsi planlaşdırılır.
Azərbaycan zəngin mineral-xammal ehtiyatlarına malik ölkələrdən biridir. Dəmir filizi, mis, qızıl, alüminium və digər metal filizləri iqtisadi inkişaf üçün mühüm potensiala malikdir. Lakin müasir iqtisadiyyatda təbii sərvətin mövcudluğu özü-özlüyündə kifayət etmir. Əsas məsələ həmin resursların necə hasil edilməsi, emal olunması və iqtisadi dəyərə çevrilməsidir. Məhz bu yanaşma yeni Dövlət Proqramının əsas mahiyyətini təşkil edir. Ölkə daxilində daha çox emal müəssisələrinin yaradılması həm istehsal zəncirinin genişlənməsinə, həm də əlavə dəyərin Azərbaycanda qalmasına imkan verə bilər. Beləliklə, dağ-mədən sənayesinin inkişafı yalnız mədənlərin fəaliyyətinin genişləndirilməsi kimi deyil, mədənçilikdən metallurgiyaya, oradan isə sənaye məhsullarının istehsalına qədər uzanan bütöv bir iqtisadi zəncirin formalaşdırılması kimi nəzərdən keçirilir.
Müasir dağ-mədən sənayesində rəqabət qabiliyyətinin əsas şərtlərindən biri yeni texnologiyaların tətbiqidir. Yataqların kəşfiyyatı, filizlərin zənginləşdirilməsi, metalın çıxarılması və emalı proseslərində müasir texnologiyalardan istifadə həm məhsuldarlığın artırılması, həm də resurslardan daha səmərəli istifadə baxımından əhəmiyyətlidir. Bu səbəbdən Dövlət Proqramının icrası zamanı investisiya ilə yanaşı texnoloji yenilənmə, müasir idarəetmə sistemləri, peşəkar kadr hazırlığı və istehsal proseslərinin rəqəmsallaşdırılması da mühüm rol oynaya bilər. Digər tərəfdən, dağ-mədən sənayesinin inkişafı ətraf mühitin qorunması məsələlərinə xüsusi diqqət tələb edir. Mədən layihələrinin həyata keçirilməsi zamanı ekoloji standartlara riayət olunması, tullantıların idarə edilməsi, su və torpaq ehtiyatlarının qorunması uzunmüddətli dayanıqlı inkişaf baxımından vacib şərtlərdir.
İqtisadi inkişafın nəticələrinin cəmiyyətin gündəlik həyatında özünü göstərməsi sosial infrastrukturun davamlı inkişafını da zəruri edir. Azərbaycanda bu istiqamətdə həyata keçirilən layihələr ardıcıl şəkildə davam etdirilir. Yeni məktəblərin, tibb müəssisələrinin, sosial xidmət obyektlərinin, yolların və digər infrastrukturun yaradılması və yenilənməsi əhalinin həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsinə xidmət edir. Xüsusilə regionlarda reallaşdırılan bu layihələr sosial xidmətlərin əlçatanlığını artırmaqla yanaşı, ərazilərin kompleks inkişafına, yaşayış məntəqələrinin müasir infrastruktura qovuşmasına və insanların daha əlverişli şəraitdə yaşamasına imkan yaradır.
Beləliklə, sənaye və iqtisadi layihələrlə sosial infrastrukturun inkişafının paralel aparılması ölkənin dayanıqlı inkişaf modelinin mühüm tərkib hissəsi kimi çıxış edir. Yeni istehsal və investisiya layihələrinin yaratdığı iqtisadi imkanların sosial sahəyə yönəldilməsi regionların inkişafında tarazlığın qorunmasına və əhalinin rifahının yüksəldilməsinə mühüm zəmin yaradır.
Bakı şəhəri Elxan Misirxanov adına 71 nömrəli tam orta
ümumtəhsil məktəbinin İnformatika müəllimi Sadiqova Abidə