Vahid məktəbli forması ilk növbədə təhsilalanlar arasında ümumi məktəb kimliyinin formalaşmasına xidmət edən vasitədir

Müasir dövrdə təhsil sisteminin qarşısında duran vəzifələr yalnız yeni biliklərə yiyələnmiş, müasir texnologiyalardan istifadə etməyi bacaran gənclər yetişdirməklə məhdudlaşmır. Təhsil, eyni zamanda, cəmiyyətin mənəvi dayaqlarının möhkəmləndirilməsi, milli kimliyin qorunması, hüquqi düşüncənin inkişafı və gələcək nəsillərin ictimai məsuliyyət ruhunda formalaşdırılması baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu səbəbdən ümumi təhsil müəssisələrində nizam-intizamın, vahid davranış mədəniyyətinin və peşəkar mühitin yaradılması dövlətin təhsil siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir. Təhsilalanların məktəbli forması və təhsilverənlərin geyimi ilə bağlı tələblər də məhz bu geniş ictimai və pedaqoji məqsədlər kontekstində dəyərləndirilməlidir.
Məktəbdə geyim məsələsi ilk baxışda gündəlik həyatın adi bir detalı təsiri bağışlaya bilər. Lakin bu məsələnin arxasında təhsil mühitinin təşkili, uşaqlar arasında sosial münasibətlərin tənzimlənməsi, müəllimin peşəkar mövqeyinin qorunması və məktəbin ictimai kimliyinin formalaşdırılması kimi bir-biri ilə əlaqəli məsələlər dayanır. Məktəb yalnız dərslərin keçirildiyi bina deyil; burada şəxsiyyət formalaşır, vətəndaşlıq şüuru inkişaf edir, ictimai davranış normaları mənimsənilir və gələcəyin sosial münasibətlərinin əsası qoyulur. Buna görə məktəbdə müəyyən edilmiş qaydalar zahiri intizam vasitəsi olmaqla yanaşı, ümumi təhsil mədəniyyətinin formalaşmasına da xidmət etməlidir.
Azərbaycan Respublikasında təhsil sahəsində normativ tənzimləmənin təkmilləşdirilməsi, məktəbdaxili təşkilati qaydaların dəqiqləşdirilməsi və vahid yanaşmanın formalaşdırılması bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. 2026-cı ildə təhsilalanların və təhsilverənlərin geyimi ilə bağlı qəbul edilən qərarlar məktəb mühitində geyim tələblərinin hüquqi əsaslarının daha konkret müəyyənləşdirilməsi istiqamətində atılan addımlardır. Bu qərarların mahiyyətini düzgün anlamaq üçün onları yalnız geyimə dair məhdudiyyətlər toplusu kimi deyil, ümumi təhsil müəssisəsinin fəaliyyətini tənzimləyən daha geniş hüquqi və pedaqoji sistemin tərkib hissəsi kimi nəzərdən keçirmək lazımdır.
Cənab Prezident İlham Əliyevin dövlətçilik, milli maraqlar və ideoloji təhlükəsizlik məsələlərinə dair çıxışlarında təhsilə verdiyi əhəmiyyət bu mövzunun siyasi və ictimai mahiyyətini daha aydın göstərir. Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında dövlət başçısı ideoloji təhlükəsizliyin fiziki təhlükəsizlik qədər vacib olduğunu vurğulayaraq təhsilli, bilikli və savadlı cəmiyyətin yanlış məlumatlara və zərərli ideoloji təsirlərə qarşı daha dayanıqlı ola biləcəyini qeyd etmişdir. Bu mövqe təhsilin ölkənin intellektual potensialının inkişafı ilə yanaşı, cəmiyyətin daxili sabitliyinin və müstəqil düşüncə qabiliyyətinin qorunmasında da mühüm rol oynadığını göstərir.
İdeoloji təhlükəsizlik məsələsinin aktuallığı müasir informasiya mühitinin xüsusiyyətləri ilə birbaşa bağlıdır. Rəqəmsal platformaların geniş yayılması, sosial şəbəkələrin ictimai rəyə təsir imkanlarının artması və məlumatların sərhədlər tanımadan yayılması gənc nəslin dünyagörüşünün formalaşmasına yeni amillər gətirmişdir. Bu şəraitdə uşaqlar və yeniyetmələr yalnız elmi və maarifləndirici məlumatlarla deyil, yanlış təsəvvürlər, manipulyativ çağırışlar və ziddiyyətli ideoloji məzmunlarla da qarşılaşırlar. Məktəbin vəzifəsi belə şəraitdə şagirdləri yalnız məlumatla təmin etmək deyil, həm də onlara həmin məlumatı təhlil etmək, faktları yoxlamaq, əsaslandırılmış nəticələr çıxarmaq və müstəqil mövqe formalaşdırmaq bacarıqları aşılamaqdır.

Bu mənada dövlətin təhsil siyasətində ideoloji dayanıqlılıq məsələsi məktəbin maarifləndirici missiyası ilə sıx bağlıdır. Lakin ideoloji təhlükəsizliyin təmin olunmasını yalnız inzibati qaydaların tətbiqi ilə məhdudlaşdırmaq düzgün olmazdı. Dayanıqlı nəticə əldə etmək üçün keyfiyyətli təhsil, elmi dünyagörüşü, hüquqi savadlılıq, media savadlılığı və sağlam ictimai müzakirə mədəniyyəti paralel inkişaf etməlidir. Şagirdin müxtəlif fikirləri müqayisə etmək, yanlış məlumatı müəyyənləşdirmək və emosional təsirlə faktiki həqiqəti fərqləndirmək bacarığı gücləndikcə onun zərərli təsirlərə qarşı müqaviməti də artır.
Məhz bu kontekstdə məktəbli forması və müəllim geyimi ilə bağlı qaydalar daha geniş təhsil mədəniyyətinin təşkilati elementləri kimi əhəmiyyət qazanır. Onlar özlüyündə ideoloji təhlükəsizliyi təmin edən əsas vasitə olmasa da, məktəbdə müəyyən edilmiş ümumi davranış və nizam-intizam çərçivəsinin formalaşmasına xidmət edir. Əsas məsələ bu qaydaların məktəbin fundamental missiyasına uyğun şəkildə tətbiq olunmasıdır. Məktəb intizamı ilə şagirdin hüquqları, müəllimin peşəkar məsuliyyəti ilə onun fəaliyyət şəraiti, milli dəyərlərlə dünyəvi təhsil prinsipləri arasında düzgün tarazlığın yaradılması təhsil idarəçiliyinin başlıca vəzifələrindəndir.
Vahid məktəbli forması ilk növbədə təhsilalanlar arasında ümumi məktəb kimliyinin formalaşmasına xidmət edən vasitədir. Müxtəlif ailələrdən, fərqli sosial-iqtisadi şəraitdən gələn uşaqlar məktəbdə eyni təhsil hüququna malikdirlər. Geyimin qiyməti, markası və dəbə uyğunluğu şagirdlər arasında müqayisə predmetinə çevrildikdə bəzi hallarda sosial fərqlərin qabardılmasına, özünəinamın zəifləməsinə və kollektiv münasibətlərdə arzuolunmaz rəqabətin yaranmasına səbəb ola bilər. Vahid forma belə fərqlərin zahiri görünüşdəki təsirini azaltmağa və məktəbin diqqətini təhsilin əsas məqsədlərinə yönəltməyə kömək edə bilər.
Bununla belə, vahid məktəbli formasının sosial bərabərliyi tam təmin edən mütləq vasitə olduğunu iddia etmək olmaz. Sosial bərabərlik daha geniş anlayışdır və keyfiyyətli təhsilə çıxış, müəllimlərin ədalətli münasibəti, məktəbdə ayrı-seçkiliyin qarşısının alınması, təhlükəsiz mühitin yaradılması və sosial dəstək imkanlarını da əhatə edir. Buna görə geyim tələblərinin tətbiqi zamanı ailələrin maddi imkanları nəzərə alınmalı, məktəbli formasının əldə edilməsi ilə bağlı çətinliklər uşağın təhsil həyatında iştirakına maneəyə çevrilməməlidir. Vahid yanaşmanın əsl dəyəri onun formal eynilik yaratmasında deyil, şagirdlərin məktəbə bərabərhüquqlu mənsubiyyət hissini gücləndirməsindədir.
Məktəbli forması kollektivə aidlik və ümumi məsuliyyət hissinin formalaşmasına da təsir göstərə bilər. Şagirdin özünü məktəb icmasının üzvü kimi hiss etməsi onun məktəb həyatında fəal iştirakına, daxili qaydalara münasibətinə və kollektiv qarşısında məsuliyyətinə müsbət təsir edən amillərdəndir. Lakin bu hiss yalnız geyim vasitəsilə yaranmır. Müəllimlərin ədalətli davranışı, şagirdlərin bir-birinə hörmət etməsi, məktəbdə zorakılığın qarşısının alınması və hər bir uşağın fikrinə diqqətlə yanaşılması kollektiv birliyin daha dərin əsaslarını təşkil edir. Deməli, vahid forma məktəb mədəniyyətinin görünən elementi olsa da, onun uğurlu tətbiqi məktəbin ümumi pedaqoji mühitindən ayrılıqda mümkün deyil.
Məktəbdə geyim qaydalarının müəyyənləşdirilməsi ilə yanaşı, həmin qaydaların necə izah edilməsi və tətbiq olunması da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Şagirdlər qaydaların səbəbini anladıqda onların tələblərə münasibəti daha şüurlu xarakter alır. Bu baxımdan məktəb rəhbərliyi, müəllimlər və valideynlər arasında əməkdaşlıq vacibdir. Qaydaların aydın şəkildə çatdırılması, yaranan sualların əsaslandırılmış cavablarla izah olunması və mümkün anlaşılmazlıqların qarşılıqlı hörmət şəraitində həll edilməsi məktəbdaxili etimadı gücləndirə bilər. İntizamın məqsədi uşağı cəzalandırmaq deyil, onda məsuliyyətli davranış formalaşdırmaq olmalıdır.
Təhsilalanlar üçün müəyyən edilmiş vahid geyim prinsiplərinin digər tərəfi müəllimlərin peşəkar görünüşü ilə bağlıdır. Müəllim məktəbin əsas simalarından biridir. Onun dərsə münasibəti, ünsiyyət tərzi, davranış mədəniyyəti, geyimi və şagirdlərlə münasibətlərində nümayiş etdirdiyi mövqe təhsilalanların məktəb haqqında təsəvvürlərinin formalaşmasına təsir göstərir. Buna görə müəllim geyimi yalnız şəxsi zövq məsələsi kimi deyil, peşəkar fəaliyyətin təşkilati mədəniyyətlə əlaqəli elementi kimi də qiymətləndirilə bilər.
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 6 oktyabr 2026-cı il tarixli 325 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Dövlət ümumi təhsil müəssisəsində təhsilverənlər üçün geyim ilə bağlı Tələblər” bu sahədə vahid yanaşmanı müəyyənləşdirir. Sənədə əsasən, geyim mövsümə uyğun, təmiz, səliqəli, sadə və işgüzar üslubda olmalıdır. Eyni zamanda, geyimin ölçüsü və forması təhsilverənin əmək funksiyasının icrasına mane olmamalı, pedaqoji fəaliyyətin xarakterinə və təhsilalanların yaş xüsusiyyətlərinə uyğun gəlməlidir. Qərarda fiziki tərbiyə, çağırışaqədərki hazırlıq, texnologiya və laboratoriya məşğələləri kimi fəaliyyətlərdə iş şəraitinə uyğun funksional və rahat geyimdən istifadə olunması da nəzərə alınır.
Bu tələblərin əhəmiyyəti müəllimin peşəkar fəaliyyətinin müəyyən edilmiş təşkilati çərçivədə həyata keçirilməsini dəstəkləməsidir. İşgüzar geyim məktəbin ictimai nüfuzuna və pedaqoji ünsiyyət mühitinə müsbət təsir göstərə bilən amillərdən biridir. Müəllimin səliqəli görünüşü onun peşəsinə məsuliyyətlə yanaşmasının zahiri ifadəsi kimi qəbul edilə bilər. Bununla belə, müəllimin həqiqi nüfuzunun əsasını yalnız geyim deyil, dərin biliyi, metodiki hazırlığı, ədalətli qiymətləndirməsi, şagirdlərə hörmətlə yanaşması və pedaqoji etikaya əməl etməsi təşkil edir. İşgüzar görünüş həmin keyfiyyətləri tamamlamalı, onların yerini tutmamalıdır.
Müəllim geyimi ilə bağlı vahid yanaşmanın tətbiqi məktəbin idarəçilik mədəniyyətinin möhkəmlənməsinə də xidmət edə bilər. Eyni müəssisədə çalışan təhsilverənlərin ortaq peşə standartlarına əməl etməsi kollektiv məsuliyyət və təşkilati həmrəylik hissini gücləndirir. Lakin bu yanaşma müəllimlərin fərdi şəxsiyyətini və pedaqoji fəaliyyətin müxtəlifliyini nəzərə almalıdır. Müxtəlif fənlərin tədrisi fərqli iş şəraiti tələb edir. Məsələn, laboratoriya və praktiki məşğələlərdə təhlükəsizlik, rahatlıq və funksionallıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Buna görə işgüzar geyim anlayışının tətbiqində həm normativ tələblər, həm də tədris fəaliyyətinin real ehtiyacları nəzərə alınmalıdır.
Müəllimlərin geyim qaydalarına riayət etməsi ilə bağlı məsuliyyətin məktəb rəhbərliyi və Pedaqoji Şura çərçivəsində təşkil olunması da institusional baxımdan əhəmiyyətlidir. Qaydaların tətbiqi şəxsi münasibətlərdən və subyektiv yanaşmalardan asılı olmamalıdır. Hüquqi müəyyənlik, aydın meyarlar və ardıcıl nəzarət məktəbdaxili idarəetmənin keyfiyyətini artıran əsas şərtlərdir. Belə yanaşma müəllimlər arasında anlaşılmazlıqların azalmasına, ümumi iş mühitinin qorunmasına və normativ tələblərin daha düzgün mənimsənilməsinə kömək edə bilər.
Məktəb geyimi məsələsinin ən mühüm istiqamətlərindən biri isə dünyəvilik prinsipidir. “Ümumi təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa 2026-cı ildə əlavə edilmiş 3.1.2-1-ci maddədə millilik və dünyəvilik milli və ümumbəşəri dəyərlərin qorunması, onların dialektik vəhdətinin təmin edilməsi əsasında dünyəvi ümumi təhsil sisteminin yaradılması və inkişaf etdirilməsi prinsipi kimi müəyyənləşdirilmişdir. Bu hüquqi yanaşma milli-mənəvi irsin qorunması ilə dünyəvi təhsil sisteminin inkişafını bir-birinə zidd istiqamətlər kimi deyil, qarşılıqlı əlaqədə nəzərdən keçirməyə imkan verir.
Dünyəvilik təhsilin elmi əsaslar üzərində qurulmasını, dövlət ümumi təhsil sisteminin müəyyən dini təlimin məcburi qəbuluna əsaslanmamasını və müxtəlif dünyagörüşlərinə malik insanların ortaq təhsil mühitində iştirakını nəzərdə tutan mühüm prinsipdir. Bu prinsipin məqsədi dini ənənələri və milli-mənəvi dəyərləri inkar etmək deyil. Əksinə, məktəbdə müxtəlif mədəniyyətlərin, tarixi ənənələrin və mənəvi irsin elmi şəkildə öyrənilməsi şagirdlərin dünyagörüşünü zənginləşdirə bilər. Əsas məsələ bu dəyərlərin tədris prosesində hüquqi çərçivəyə, elmi yanaşmaya və qarşılıqlı hörmət prinsipinə uyğun təqdim edilməsidir.
Azərbaycanın tarixi və mədəni inkişafında dini irs mühüm yer tutur. Məscidlər, ziyarətgahlar, dini memarlıq nümunələri və müxtəlif ənənələr xalqın tarixi yaddaşının ayrılmaz hissəsidir. Təqdim olunmuş materialda 2020–2026-cı illər ərzində məscidlərin təmiri və bərpası, dini qurumlara dəstək, dini təhsil müəssisələrinin fəaliyyəti və beynəlxalq dinlərarası dialoq təşəbbüsləri dövlətin bu sahədə həyata keçirdiyi tədbirlər kimi göstərilir. Bu istiqamətlər milli-mənəvi irsin qorunması və dini-mədəni ənənələrin yaşadılması məsələlərinin dövlət siyasətində yer aldığını nümayiş etdirir.
Sənəddə göstərilən məlumatlara əsasən, ölkənin müxtəlif bölgələrində və işğaldan azad edilmiş ərazilərdə bir sıra məscid və ziyarətgahların bərpası həyata keçirilmiş, dini təhsil və maarifləndirmə sahəsində layihələr reallaşdırılmışdır. Bu fəaliyyətlər tarixi-mədəni irsin qorunması baxımından əhəmiyyətlidir. Lakin dini irsə qayğı ilə dövlət təhsilinin dünyəvi xarakteri arasında süni qarşıdurma yaratmaq doğru olmazdı. Dini abidələrin qorunması, dini tarix və mədəniyyətin öyrənilməsi ilə ümumi təhsilin dünyəvi əsaslarla təşkili fərqli, lakin bir-birini inkar etməyən istiqamətlərdir.
Məhz bu nöqtədə məktəbli geyimi ilə bağlı tələblərin mahiyyəti hüquqi və pedaqoji baxımdan düzgün izah edilməlidir. Nazirlər Kabinetinin 21 sentyabr 2026-cı il tarixli 309 nömrəli qərarı ilə təhsilalanların geyim formalarının təsvirlərinə edilmiş dəyişikliklərə əsasən, müəyyən edilmiş geyim formasının vahidliyini pozan və ümumi təhsilin dünyəvilik prinsipinə uyğun olmayan digər geyim elementlərindən istifadə edilməsinə yol verilmir. Eyni zamanda, Azərbaycan xalqının tarixi, mədəniyyəti və milli-mənəvi dəyərləri ilə bağlı tədbirlərdə məktəbin Pedaqoji Şurasının qərarı əsasında milli geyimlərdən və ya milli geyim elementlərindən istifadəyə imkan verilir.
Bu müddəalar vahid məktəbli formasının tətbiqi ilə milli-mədəni ənənələrin nümayişi arasında hüquqi çərçivə müəyyənləşdirir. Milli geyimlər xalqın tarixi yaddaşını, mədəni müxtəlifliyini və ənənələrini ifadə edən mühüm elementlərdir. Onların məktəb tədbirlərində müvafiq qaydada istifadəsi şagirdlərdə tarixə və mədəni irsə marağın artırılmasına xidmət edə bilər. Bununla yanaşı, gündəlik təhsil mühitində vahid geyim tələblərinin tətbiqi məktəbdə ümumi təşkilati qaydaların qorunması məqsədi daşıyır. Hər iki yanaşmanın düzgün tətbiqi normativ sənədlərin məzmununun dəqiq anlaşılmasını tələb edir.
Dini etiqad azadlığı ilə dünyəvi təhsil prinsipi arasındakı münasibət də eyni hüquqi diqqətlə nəzərdən keçirilməlidir. Təqdim olunmuş tezislərdə “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 19.2-ci maddəsinə istinad edilir. Həmin müddəalarda valideynlərin uşaqları dini əqidələrinə uyğun tərbiyə etmək hüququ, uşaqların dinə etiqad etməyə məcbur edilməsinin yolverilməzliyi və dini tərbiyənin onların fiziki və psixi sağlamlığına mənfi təsir göstərməməsi prinsipləri əksini tapır. Bu yanaşma uşaqların hüquqlarının qorunmasının və tərbiyə prosesində onların mənafelərinin nəzərə alınmasının vacibliyini ortaya qoyur.
Bu məsələdə əsas prinsip hüquqi tələblərə əməl etməklə yanaşı, insan ləyaqətinin və qarşılıqlı hörmətin qorunmasıdır. Məktəb hər hansı şagirdi dini mənsubiyyətinə, ailəsinin baxışlarına və ya sosial vəziyyətinə görə alçaldan münasibətə yol verməməlidir. Eyni zamanda, məktəbli geyimi ilə bağlı normativ tələblər də şəxsi münasibətlərə əsasən deyil, qanunvericiliyin müvafiq müddəalarına uyğun tətbiq olunmalıdır. Konkret geyim elementləri ilə bağlı mübahisələr yarandıqda onların hüquqi qiymətləndirilməsi qüvvədə olan normativ aktların məzmunu və tətbiq dairəsi əsasında aparılmalıdır.
Belə məsələlərin həllində maarifləndirmə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Valideynlərə qaydaların hüquqi əsaslarının izah edilməsi, müəllimlərin müvafiq normativ sənədlərlə tanış edilməsi və şagirdlərin yaş xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla dialoq qurulması anlaşılmazlıqların azalmasına kömək edə bilər. Məktəb rəhbərliyi qaydaları tətbiq edərkən həm təşkilati məsuliyyəti, həm də uşaqların hüquqlarının qorunması vəzifəsini nəzərə almalıdır. Bu, təhsil mühitində hüquqi mədəniyyətin və qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə xidmət edər.
Dövlətin təhsil siyasətinin səmərəliliyi yalnız normativ sənədlərin qəbul edilməsi ilə ölçülə bilməz. Əsas məsələ həmin sənədlərin məktəb həyatında hansı nəticələr doğurmasıdır. Vahid geyim qaydaları şagirdlər arasında sosial fərqlərin zahiri ifadəsini azaltmağa kömək edirsə, müəllimlərin işgüzar geyim tələbləri peşəkar mühitin formalaşmasını dəstəkləyirsə, dünyəvilik prinsipi isə müxtəlif dünyagörüşlərinə malik uşaqların ümumi təhsil mühitində hüquqi əsaslarla iştirakını təmin edirsə, bu istiqamətlər öz məqsədlərinə uyğun nəticələr verə bilər. Lakin bu nəticələrə nail olmaq üçün qaydalar pedaqoji məqsədlərlə uzlaşdırılmalı və onların tətbiqi zamanı şəffaflıq qorunmalıdır.
Məktəbdə intizamın möhkəmləndirilməsi ilə şagirdin fərdi inkişafı arasında tarazlığın qorunması da vacibdir. Təhsil müəssisəsinin məqsədi yalnız qaydalara tabe olan uşaqlar yetişdirmək deyil, eyni zamanda, həmin qaydaların mahiyyətini anlayan, hüquq və vəzifələrini dərk edən, məsuliyyətli qərarlar qəbul etməyi bacaran vətəndaşlar formalaşdırmaqdır. Bu baxımdan müəllimin nümunəsi, məktəb rəhbərliyinin ədalətli mövqeyi və valideynlərin məsuliyyətli iştirakı həlledici əhəmiyyət daşıyır. Qaydaların şüurlu mənimsənilməsi onların formal icrasından daha davamlı nəticələr yaradır.
Məktəbli geyimi və müəllimlərin işgüzar görünüşü ilə bağlı tələblərin tətbiqində sosial həssaslıq da unudulmamalıdır. Ailələrin maddi imkanları, şagirdlərin fərdi ehtiyacları və tədris fəaliyyətinin xüsusiyyətləri nəzərə alınmadan tətbiq edilən sərt yanaşma qaydaların əsas məqsədinə zidd nəticələr doğura bilər. Buna görə məktəb idarəçiliyində hüquqi tələbkarlıqla pedaqoji həssaslıq bir-birini tamamlamalıdır. Qaydalara əməl olunmasını təmin etmək vacibdir, lakin bu proses uşağın məktəbə bağlılığını zəiflətməməli və onun təhsildə iştirakına mane olmamalıdır.
Nəticə etibarilə, təhsilalanların vahid məktəbli forması və təhsilverənlərin işgüzar geyimi ilə bağlı tələblər Azərbaycan təhsil sistemində təşkilati mədəniyyətin, peşəkar məsuliyyətin və ümumi təhsil mühitinin formalaşdırılması baxımından əhəmiyyətli məsələlərdir. Bu tələblərin dünyəvilik prinsipi, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və ideoloji təhlükəsizliklə əlaqəsi mövzunun yalnız gündəlik məktəb qaydaları çərçivəsində deyil, daha geniş dövlətçilik və cəmiyyətin inkişafı müstəvisində araşdırılmasını zəruri edir.
Cənab Prezident İlham Əliyevin təhsilin, savadlılığın və ideoloji təhlükəsizliyin əhəmiyyətinə dair mövqeyi gənc nəslin elmi dünyagörüşünün, müstəqil düşüncə qabiliyyətinin və milli maraqları dərk etmək bacarığının inkişaf etdirilməsinin vacibliyini ön plana çıxarır. Bu məqsədlərə nail olmaq üçün məktəb yalnız biliklərin ötürüldüyü məkan kimi deyil, hüquqi mədəniyyətin, qarşılıqlı hörmətin və ictimai məsuliyyətin formalaşdığı mühüm institut kimi fəaliyyət göstərməlidir.
Dövlətin təhsil siyasətinin gücü qaydaların çoxluğu ilə deyil, həmin qaydaların cəmiyyətin inkişafına, uşaqların hüquqlarının qorunmasına və təhsilin keyfiyyətinə verdiyi töhfə ilə müəyyən olunur. Vahid geyim prinsiplərinin ədalətli tətbiqi, müəllimlərin peşəkar nüfuzunun qorunması, dünyəvi təhsilin hüquqi əsaslarının aydın izah edilməsi və milli-mənəvi irsin elmi şəkildə öyrənilməsi vahid məqsədə — savadlı, məsuliyyətli, hüquqlarına və başqalarının hüquqlarına hörmət edən gənc nəslin yetişdirilməsinə xidmət etməlidir.
Məktəb mədəniyyəti məhz bu dəyərlərin birliyindən yaranır. Burada geyim intizamın görünən tərəfi, müəllim peşəkarlığın canlı nümunəsi, təhsil bilik və düşüncənin əsas mənbəyi, hüquq isə bütün münasibətlərin tənzimləyici çərçivəsidir. Bu elementlər arasında düzgün tarazlıq qurulduqda məktəb təkcə tədris proqramlarını mənimsədən müəssisə deyil, dövlətin intellektual potensialını və cəmiyyətin gələcək inkişafını formalaşdıran aparıcı ictimai qüvvəyə çevrilir.