Müasir dünyada fərqli mədəniyyətlərin, dinlərin və dünyagörüşlərinin bir arada mövcud olması təkcə reallıq deyil, həm də böyük məsuliyyətdir. İnsanları bir-birindən ayıran fərqləri qarşıdurma səbəbinə çevirmək əvəzinə, onları qarşılıqlı anlaşma və əməkdaşlıq üçün imkan kimi dəyərləndirmək vacibdir. Bu baxımdan Bakıda keçirilən VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu yalnız fikir mübadiləsi aparılan tədbir deyil, ortaq gələcək naminə dialoqun əhəmiyyətini gündəmə gətirən mühüm platformadır.
2026-cı il oktyabrın 27-də Bakıda “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusunda keçirilən forumda Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışı mədəniyyətlərarası münasibətlərin inkişafı, beynəlxalq əməkdaşlıq və Azərbaycanın dünyadakı mövqeyi kimi məsələlərə diqqət yönəldir. Forumun əsas əhəmiyyəti müxtəlif baxışları bir araya gətirməklə yanaşı, mövcud problemlərin müzakirəsi və qarşılıqlı anlaşma üçün şərait yaratmasındadır. Dialoq yalnız danışmaq deyil; digər tərəfi dinləmək, fərqli mövqeləri anlamağa çalışmaq və ortaq həll yolları axtarmaq mədəniyyətidir.
Azərbaycanın bu sahədə təşəbbüsləri ölkəmizin beynəlxalq münasibətlərdə dialoqa verdiyi önəmi göstərir. Mədəniyyətlərarası anlaşma bir tədbirlə məhdudlaşmır. O, davamlı əməkdaşlıq, qarşılıqlı hörmət və məsuliyyət tələb edən prosesdir. Belə platformaların səmərəliliyi müzakirələrin real nəticələrə, yeni əlaqələrə və daha möhkəm etimada çevrilməsi ilə ölçülür. Buna görə də forumun əhatəli dialoq məkanı kimi inkişaf etməsi həm Azərbaycan, həm də beynəlxalq ictimaiyyət üçün əhəmiyyət daşıyır.
Milli kimliyin qorunması da bu mövzunun ayrılmaz hissəsidir. Qloballaşma şəraitində başqa xalqları tanımaq və onlarla əməkdaşlıq etmək öz köklərindən uzaqlaşmaq demək deyil. Əksinə, öz tarixini, dilini, adət-ənənələrini və mənəvi dəyərlərini tanıyan cəmiyyət dünyaya daha inamla açılır. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında vurğulanan ənənələrin və həyat tərzinin qorunub saxlanılması ilə yanaşı, gücləndirilməsi fikri bu baxımdan xüsusi məna daşıyır. Milli dəyərləri yaşatmaq onları yalnız keçmişin yadigarı kimi qorumaq deyil, yeni nəsillərə ötürmək və müasir həyatla uzlaşdırmaqdır.
Bu yanaşma Ulu öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik irsində mühüm yer tutan milli-mənəvi dəyərlərə bağlılıq və müasir dünyaya açıq olmaq düşüncəsi ilə də səsləşir. Cəmiyyətin inkişafı üçün tarixi yaddaşla yenilik arasında tarazlıq vacibdir. Öz mədəniyyətinə hörmət edən, eyni zamanda başqa xalqların dəyərlərinə anlayışla yanaşan insan qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə töhfə verir. Beləliklə, mədəniyyətlərarası dialoq milli kimliyi zəiflədən deyil, düzgün qurulduqda onu daha dərindən dərk etməyə kömək edən vasitədir.
Forumun diqqət çəkən istiqamətlərindən biri beynəlxalq hüquq və qəbul edilmiş qərarların icrası məsələsidir. Beynəlxalq təşkilatların qərarları yalnız sənədlərdə qaldıqda onların təsiri məhdudlaşır. Hüquqi prinsiplərin etibarlılığı həmin prinsiplərin ardıcıl və ədalətli şəkildə tətbiq olunmasından asılıdır. BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icra mexanizminə malik olması ilə bağlı yanaşma da bu mühüm məsələyə diqqət çəkir. Beynəlxalq hüquqa hörmət seçici deyil, ümumi prinsip kimi qəbul edilməli, qərarların icrası isə real nəticə doğurmalıdır.
Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə etibarlı və hörmətli tərəfdaş kimi tanınması mövzusu da çıxışın əsas istiqamətlərindəndir. Dövlətin nüfuzu yalnız bəyanatlarla formalaşmır. O, ardıcıl siyasət, məsuliyyətli mövqe, əməkdaşlığa açıqlıq və milli maraqların qorunması ilə möhkəmlənir. Beynəlxalq ictimaiyyətlə münasibətlərdə etimadın yaranması uzunmüddətli prosesdir və bu etimadın qorunması da eyni dərəcədə vacibdir. Azərbaycanın dialoq təşəbbüslərinə ev sahibliyi etməsi ölkəmizin müxtəlif tərəflər arasında anlaşmanın inkişafına töhfə vermək istəyini nümayiş etdirir.
İqtisadi dayanıqlılıq da müstəqil dövlətin imkanlarını müəyyən edən mühüm amillərdəndir. Sənəddə Azərbaycanın dövlət borcunun ümumi daxili məhsulun 5 faizindən bir qədər artıq olması ayrıca istiqamət kimi qeyd edilir. Bu göstərici iqtisadi vəziyyət barədə danışarkən maliyyə intizamı və resurslardan səmərəli istifadə məsələlərinin də nəzərə alınmasının vacibliyini xatırladır. Bununla yanaşı, iqtisadi göstəriciləri qiymətləndirərkən tək bir rəqəmlə kifayətlənməmək, ümumi iqtisadi mənzərəni və sosial inkişafla bağlı nəticələri birlikdə nəzərdən keçirmək lazımdır.
Nəticə etibarilə, VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun əsas mesajı ortaq gələcəyin qarşılıqlı anlaşma, milli dəyərlərə hörmət, beynəlxalq hüquqa əməl olunması və məsuliyyətli əməkdaşlıq üzərində qurulmasının vacibliyidir. Fərqli mədəniyyətlər arasında körpülər yaratmaq asan iş deyil; bunun üçün səbir, açıq fikir və konkret addımlar tələb olunur. Cənab Prezident İlham Əliyevin forumdakı çıxışının ətrafında birləşən bu mövzular göstərir ki, dialoq yalnız münaqişələrin qarşısını almaq vasitəsi deyil, həm də daha etibarlı və sabit gələcəyin qurulması üçün zəruri şərtdir. Ortaq gələcəyə aparan yol bir-birimizi eşitməkdən, hüquqa hörmət etməkdən və fərqlərimizə baxmayaraq əməkdaşlıq edə bilməkdən keçir.
209 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin
Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi Soltanova Fidan