
Azərbaycanın müstəqillik tarixində elə hadisələr var ki, onların əhəmiyyəti yalnız baş verdiyi dövrün siyasi mənzərəsi ilə məhdudlaşmır, sonrakı onilliklərin ictimai-siyasi inkişafına da ciddi təsir göstərir. 1992-ci il noyabrın 21-də Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransının keçirilməsi də məhz belə tarixi hadisələrdən biridir. Bu tarix Azərbaycan siyasi həyatında yeni təşkilatlanma mərhələsinin başlanğıcı, milli dövlətçilik maraqlarının müdafiəsi istiqamətində formalaşan siyasi iradənin təzahürü kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranması ölkənin mürəkkəb ictimai-siyasi şəraitdən keçdiyi, müstəqil dövlətçiliyin gələcəyinin ciddi sınaqlarla üzləşdiyi bir dövrə təsadüf edirdi. Həmin illərdə Azərbaycanın qarşısında suverenliyin qorunması, dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi, siyasi sabitliyin təmin olunması və milli maraqlara əsaslanan inkişaf strategiyasının müəyyənləşdirilməsi kimi mühüm vəzifələr dayanırdı. Belə bir şəraitdə cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrində ölkənin gələcəyi ilə bağlı narahatlıq artır, dövlətçilik məsuliyyətini üzərinə götürə biləcək siyasi qüvvənin formalaşmasına ehtiyac duyulurdu. Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması təşəbbüsü də bu ictimai-siyasi tələbatdan irəli gəlirdi. Partiyanın təsis olunması Azərbaycanın siyasi tarixində yeni mərhələnin başlanmasını şərtləndirən mühüm qərar idi. Həmin dövrdə ziyalıların, elm və mədəniyyət xadimlərinin, müxtəlif peşə sahələrinin nümayəndələrinin iştirakı ilə formalaşan təşəbbüs Azərbaycanın görkəmli dövlət xadimi, xalqın böyük etimad göstərdiyi Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi rəhbərliyinə müraciətlə nəticələnmişdi. Bu müraciətin arxasında yalnız yeni siyasi təşkilat yaratmaq istəyi deyil, ölkənin düşdüyü ağır vəziyyətdən çıxarılması, dövlətçiliyin qorunması və gələcəyə inamın bərpası məqsədi dayanırdı. Ulu Öndər Heydər Əliyevin zəngin dövlətçilik təcrübəsi, siyasi uzaqgörənliyi və idarəçilik bacarığı həmin dövrdə cəmiyyətin böyük bir hissəsi tərəfindən çıxış yolu kimi dəyərləndirilirdi. 1992-ci il oktyabrın 16-da Azərbaycanın 91 nəfər tanınmış ziyalısı Ulu Öndər Heydər Əliyevə müraciət edərək yeni siyasi partiyanın yaradılmasına və ona rəhbərlik etməsinə çağırış etmişdi. Bu müraciət ölkənin gələcək inkişafı ilə bağlı dərin narahatlığın, milli məsuliyyət hissinin və siyasi iradənin ifadəsi idi. Ziyalılar hesab edirdilər ki, Azərbaycanın üzləşdiyi çətinliklərin aradan qaldırılması, müstəqilliyin qorunması və dövlətçilik ənənələrinin möhkəmləndirilməsi üçün güclü siyasi təşkilatın formalaşması zəruridir. Sonralar tarixə “91-lər”in müraciəti kimi daxil olan bu sənəd yeni siyasi qüvvənin yaradılmasına aparan yolun başlanğıcını təşkil etdi. Ulu Öndər Heydər Əliyev oktyabrın 24-də müraciətə cavab verərək Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması təşəbbüsünü dəstəklədi və belə bir siyasi təşkilatın müstəqil Azərbaycan dövlətinin möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynaya biləcəyini bildirdi. Bu cavab yalnız ziyalıların müraciətinə verilən müsbət münasibət deyildi, həm də ölkənin gələcəyinə dair aydın siyasi mövqenin ifadəsi idi. Partiyanın təsis konfransının Bakıda keçirilməsinə yaradılan maneələr səbəbindən hazırlıq işləri Naxçıvanda davam etdirildi. Nəticədə, 1992-ci il noyabrın 21-də Naxçıvan şəhərində, Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Dram Teatrının binasında Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransı keçirildi. Azərbaycanın müxtəlif bölgələrini təmsil edən 550-dən çox nümayəndənin iştirakı ilə baş tutan konfrans ölkənin siyasi tarixində əlamətdar hadisəyə çevrildi. Çətin şəraitə, mövcud məhdudiyyətlərə və təşkilati maneələrə baxmayaraq, nümayəndələrin bir araya gəlməsi ümumi məqsəd naminə birləşmək iradəsinin nümayişi idi. Konfransda Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması haqqında qərar qəbul edildi, təşkilatın Proqramı və Nizamnaməsi təsdiqləndi. Eyni zamanda, partiyanın rəhbər orqanları formalaşdırıldı və Ulu Öndər Heydər Əliyev yekdilliklə Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri seçildi. Beləliklə, ölkənin ictimai-siyasi həyatında özünəməxsus mövqeyə malik olacaq yeni siyasi təşkilatın təməli qoyuldu. Təsis konfransının keçirildiyi şəraitə nəzər saldıqda həmin günün yalnız təşkilati qərarlarla yadda qalmadığını, həm də iştirakçıların əzmkarlığını və gələcəyə inamını nümayiş etdirdiyini görmək mümkündür. Ulu Öndər Heydər Əliyev sonralar həmin günün çətinliklərini xatırlayarkən konfrans iştirakçılarının soyuq zalda, paltoda və papaqda oturaraq işlərini davam etdirdiklərini, lakin iradələrinin və gələcəyə inamlarının yüksək olduğunu xüsusi qeyd etmişdi. Bu mənzərə partiyanın yaranma tarixinin mənəvi mahiyyətini də ifadə edir: siyasi təşkilatlanma yalnız əlverişli şəraitdə deyil, ciddi çətinliklər qarşısında da qətiyyət və məqsədyönlülük tələb edir. Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması ilə Azərbaycanın siyasi həyatında dövlət müstəqilliyinin qorunması, milli maraqların müdafiəsi, hüquqi və demokratik dövlət quruculuğu, sosial ədalət və ictimai həmrəylik kimi prioritetləri özündə birləşdirən yeni siyasi platforma meydana gəldi. Partiyanın Proqramında müəyyənləşdirilən əsas istiqamətlər ölkənin gələcək inkişafına dair konseptual yanaşmanı əks etdirirdi. Burada müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi, dövlətçilik ənənələrinin qorunması, qanunun aliliyinin təmin edilməsi, demokratik prinsiplərin inkişafı və insan amilinin ön plana çəkilməsi mühüm yer tuturdu. Bu prinsiplər siyasi fəaliyyətin ayrı-ayrı istiqamətlərini birləşdirən vahid ideoloji çərçivə formalaşdırdı. Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranmasını şərtləndirən əsas amillərdən biri də Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik təcrübəsi və siyasi nüfuzu idi. Onun Azərbaycanın inkişafında, idarəçilik sisteminin formalaşmasında və milli maraqların qorunmasında qazandığı təcrübə cəmiyyətdə böyük etimad yaratmışdı. Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi baxışlarında dövlətin möhkəmliyi, xalqın birliyi, milli maraqların üstünlüyü və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyət mühüm yer tuturdu. Bu yanaşma Yeni Azərbaycan Partiyasının fəaliyyətinin əsas istiqamətlərinin müəyyənləşməsində də öz əksini tapdı. Partiyanın təsis edilməsindən sonra onun təşkilati strukturlarının genişləndirilməsi, bölgələrdə yerli təşkilatların yaradılması və ictimai-siyasi fəaliyyətinin sistemli şəkildə qurulması istiqamətində ardıcıl iş aparıldı. 1992-ci il dekabrın 18-də Yeni Azərbaycan Partiyası rəsmi dövlət qeydiyyatına alındı. Bununla da yeni siyasi təşkilatın hüquqi statusu təsdiqləndi və fəaliyyətinin institusional əsasları möhkəmləndirildi. Sonrakı mərhələdə partiyanın ictimai-siyasi proseslərdə iştirakı genişləndi, təşkilati potensialı artdı və müxtəlif sosial təbəqələri əhatə edən siyasi platforması formalaşdı. 1993-cü il Azərbaycanın müstəqillik tarixində xüsusilə mürəkkəb və məsuliyyətli mərhələ kimi yadda qaldı. Ölkədə yaranmış siyasi böhran, idarəetmədəki çətinliklər, vətəndaş qarşıdurması təhlükəsi və Ermənistanın hərbi təcavüzü dövlətçiliyin gələcəyi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar doğururdu. Belə bir şəraitdə xalqın tələbi və çağırışı ilə Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycanın sonrakı inkişaf istiqamətini müəyyənləşdirən tarixi hadisəyə çevrildi. 1993-cü il iyunun 15-də Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Sədri seçilməsi dövlətçilik tariximizdə mühüm mərhələnin başlanğıcı oldu. Həmin ilin oktyabrında keçirilən prezident seçkilərində xalqın etimadını qazanan Ulu Öndər ölkənin idarəçiliyində yeni inkişaf strategiyasının əsasını qoydu. Dövlət müstəqilliyinin qorunması, ictimai-siyasi sabitliyin təmin edilməsi, iqtisadiyyatın dirçəldilməsi və beynəlxalq münasibətlərin genişləndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər Azərbaycanın gələcək tərəqqisi üçün möhkəm zəmin yaratdı. Yeni Azərbaycan Partiyası da bu tarixi proseslərdə aparıcı siyasi qüvvə kimi iştirak edərək dövlət quruculuğu siyasətinin həyata keçirilməsində mühüm rol oynadı. 1995-ci ildə keçirilən parlament seçkilərində əldə etdiyi nəticələr partiyanın ölkənin siyasi sistemindəki mövqeyini daha da möhkəmləndirdi. Bununla yanaşı, partiyanın sıralarında qadınların və gənclərin təmsilçiliyinin artırılması, ictimai təşəbbüslərin dəstəklənməsi və müxtəlif sosial qruplarla əlaqələrin genişləndirilməsi onun təşkilati fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərinə çevrildi. Yeni Azərbaycan Partiyasının tarixində növbəti əlamətdar mərhələ 2005-ci ildə baş verdi. Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi kursunun davam etdirilməsi məsuliyyətini öz üzərinə götürən Prezident İlham Əliyev partiyanın Sədri seçildi. Bu hadisə siyasi varislik prinsipinin təmin olunması və müəyyənləşdirilmiş inkişaf strategiyasının yeni dövrün tələblərinə uyğun davam etdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Yeni Azərbaycan Partiyasının fəaliyyətində müasirləşmə, təşkilati yenilənmə, gənclərlə işin genişləndirilməsi və cəmiyyətin dəyişən ehtiyaclarına uyğun siyasi fəaliyyətin təkmilləşdirilməsi istiqamətləri ön plana çıxdı. Dövlət başçısının rəhbərliyi ilə həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət nəticəsində Azərbaycan iqtisadi, sosial, siyasi və diplomatik sahələrdə mühüm nailiyyətlər əldə etdi. Ölkənin beynəlxalq nüfuzunun yüksəlməsi, regional təşəbbüslərin genişlənməsi, nəqliyyat və enerji layihələrinin reallaşdırılması, müdafiə potensialının gücləndirilməsi dövlət strategiyasının əsas nəticələri sırasında yer aldı. Prezident İlham Əliyevin siyasi fəaliyyətində Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi dövlətçilik prinsiplərinin qorunması ilə yanaşı, yeni dövrün çağırışlarına uyğun inkişaf modelinin formalaşdırılması xüsusi yer tutur. Bu baxımdan, Yeni Azərbaycan Partiyasının tarixi yalnız təsis konfransı ilə məhdudlaşmır, müstəqil Azərbaycanın keçdiyi siyasi, iqtisadi və ictimai inkişaf mərhələləri ilə sıx bağlıdır. 2021-ci ildə keçirilən VII Qurultay partiyanın təşkilati və ideoloji yenilənməsi baxımından mühüm addım oldu. Qurultayda qəbul edilən qərarlar, yeni dövrün siyasi və ictimai reallıqlarının nəzərə alınması, partiyanın fəaliyyət istiqamətlərinin təkmilləşdirilməsi qarşıdakı mərhələnin vəzifələrini müəyyənləşdirdi. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası ilə nəticələnən tarixi proseslər, xüsusilə 2020-ci ildə Vətən müharibəsində qazanılmış Zəfər və 2023-cü ildə suverenliyin ölkənin bütün ərazisində tam təmin edilməsi dövlətçilik tariximizin yeni səhifəsini açdı. Bu nailiyyətlər Azərbaycan xalqının milli birliyinin, dövlətin gücünün və Prezident İlham Əliyevin qətiyyətli siyasətinin tarixi nəticəsi kimi qiymətləndirilir. Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranma ideyasında mühüm yer tutan müstəqilliyin qorunması, milli maraqların müdafiəsi və güclü dövlət quruculuğu prinsipləri müasir mərhələdə də aktuallığını saxlayır. Bu gün siyasi təşkilatın qarşısında dayanan vəzifələr ölkənin əldə etdiyi nailiyyətlərin qorunması, yeni inkişaf hədəflərinin dəstəklənməsi, ictimai-siyasi dialoqun genişləndirilməsi və gələcək nəsillərin dövlətçilik düşüncəsi ilə yetişdirilməsi kimi mühüm istiqamətləri əhatə edir. Xüsusilə gənclərin siyasi və ictimai proseslərdə fəallığının artırılması, onların bilik və bacarıqlarının ölkənin inkişafına yönəldilməsi davamlı tərəqqinin vacib şərtlərindəndir. Çünki dövlətin gələcəyi yalnız bugünkü nailiyyətlərlə deyil, həmin nailiyyətləri qoruyub daha da inkişaf etdirəcək nəsillərin dünyagörüşü, məsuliyyəti və vətəndaşlıq mövqeyi ilə müəyyən olunur. Yeni Azərbaycan Partiyasının 21 noyabr 1992-ci ildə keçirilmiş təsis konfransı bu mənada Azərbaycan siyasi tarixində mühüm başlanğıc olmaqla yanaşı, müstəqil dövlətçiliyin inkişaf yolunun müəyyənləşdirilməsində əhəmiyyətli rol oynayan hadisədir. Həmin gün Naxçıvanda qəbul edilən qərarlar sonrakı illərdə ölkənin ictimai-siyasi həyatında geniş əks-səda doğurmuş, partiyanın fəaliyyətinə və Azərbaycanın siyasi inkişafına istiqamət vermişdir. Aradan keçən illər ərzində ölkəmizin qazandığı nailiyyətlər, dövlətçilik ənənələrinin möhkəmlənməsi və milli maraqların beynəlxalq müstəvidə daha qətiyyətlə müdafiə olunması bu tarixi günün əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxarır. 21 noyabr tarixi yalnız bir siyasi partiyanın yaranma günü deyil, həm də mürəkkəb tarixi şəraitdə milli iradənin təşkilatlanmasının, dövlətçilik məsuliyyətinin və gələcəyə inamın təcəssümüdür. Bu günün yaddaşlarda yaşadılması Azərbaycanın müasir siyasi tarixinin öyrənilməsi, Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik irsinin gələcək nəsillərə çatdırılması və milli siyasi ənənələrin qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Prezident İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranma tarixinə verdiyi siyasi qiymət bu hadisənin müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin formalaşmasındakı yerini daha aydın göstərir. Dövlət başçısı partiyanın VIII Qurultayında çıxışı zamanı 1992-ci ilin noyabrında keçirilmiş təsis konfransının Azərbaycanın gələcək Zəfərlərinin başlanğıc nöqtəsi olduğunu xüsusi qeyd etmişdir. Bu yanaşma partiyanın yaranmasını yalnız siyasi təşkilatlanma hadisəsi kimi deyil, ölkənin sonrakı inkişaf istiqamətini müəyyənləşdirən tarixi proses kimi dəyərləndirməyə imkan verir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi dövlətçilik strategiyası yeni dövrün reallıqlarına uyğun şəkildə davam etdirilmiş, Azərbaycanın iqtisadi və siyasi müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. Xüsusilə Vətən müharibəsində əldə edilən tarixi Zəfər, ölkəmizin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası dövlətçilik tariximizin yeni mərhələsini formalaşdırmışdır. Bu nailiyyətlər milli maraqlara əsaslanan siyasi xəttin davamlılığını və dövlətin qarşıya qoyduğu strateji hədəflərin reallaşdırılmasını nümayiş etdirir. Prezident İlham Əliyevin fəaliyyətində müstəqil siyasətin qorunması, Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsi, iqtisadi potensialının artırılması və milli inkişaf prioritetlərinin ardıcıl həyata keçirilməsi əsas istiqamətlərdəndir. Beləliklə, 21 noyabr 1992-ci ildə əsası qoyulan siyasi təşkilatın tarixi müasir Azərbaycanın inkişaf salnaməsi ilə sıx bağlıdır. 21 noyabr 1992-ci il Azərbaycan siyasi tarixində milli iradənin, dövlətçilik məsuliyyətinin və gələcəyə hesablanmış siyasi baxışın bir araya gəldiyi əlamətdar tarixdir. Həmin gün Naxçıvanda qəbul edilən tarixi qərarlar sonrakı illərdə ölkənin ictimai-siyasi həyatında mühüm iz qoymuşdur. Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik irsi və Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə davam etdirilən inkişaf strategiyası bu tarixin müasir Azərbaycan tarixindəki əhəmiyyətini daha da artırır. Bu gün Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransının ildönümü yalnız keçmişə ehtiram deyil, həm də müstəqil dövlətçiliyin qorunması, milli birliyin möhkəmləndirilməsi və gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından mühüm tarixi hadisə kimi dəyərləndirilir.
Pirşağı qəsəbəsi,112 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi İlahə Abdullazadə.
Bölməyə aid digər xəbərlər











Təsisçi və baş redaktor: Eminov Mehman Niftalı oğlu
Tel: 050 577 95 98
Ünvan: Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan Nəşriyyatı© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.