Laçın Azərbaycanın tarixində özünəməxsus yeri olan, təbiəti, zəngin mədəni irsi və strateji mövqeyi ilə seçilən qədim diyarlarımızdandır. 1923-cü ildə Abdallar kənd yaşayış məntəqəsinin Laçın adlandırılaraq şəhər statusu alması, 1930-cu il avqustun 8-də isə Laçın rayonunun yaradılması bu torpağın inzibati və tarixi inkişafında mühüm mərhələ olmuşdur. Uca dağları, geniş yaylaqları, zəngin meşələri və saf təbiəti ilə Laçın hər zaman Azərbaycanın ən gözəl guşələrindən biri kimi tanınıb.
Lakin 1992-ci il mayın 18-də Laçının Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğalı xalqımızın yaddaşında ağır bir faciə kimi qaldı. İşğal nəticəsində minlərlə laçınlı doğma yurdundan didərgin salındı, yüzlərlə insan həlak oldu və ya itkin düşdü. Məktəblər, səhiyyə və mədəniyyət müəssisələri, tarixi abidələr, yaşayış evləri dağıdıldı və talan edildi. Laçının zəngin tarixi-mədəni irsinə qarşı törədilən vandalizm xalqımızın yalnız maddi sərvətlərinə deyil, milli yaddaşına da vurulan zərbə idi.
Laçının işğalı həm də strateji baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyırdı. Bu ərazinin itirilməsi Ermənistanla keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti arasında coğrafi əlaqənin yaranmasına imkan verdi və sonrakı işğallar üçün təhlükəli zəmin yaratdı. Buna görə Laçının azad olunması Azərbaycan üçün yalnız ərazi məsələsi deyil, həm də tarixi ədalətin bərpası demək idi.
Bu ədalətin bərpasında Azərbaycan xalqının iradəsi, ordumuzun qəhrəmanlığı və Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin qətiyyətli rəhbərliyi həlledici rol oynadı. 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycan Ordusunun qazandığı möhtəşəm Zəfər uzun illər davam edən işğala son qoydu. 2020-ci il dekabrın 1-də Laçın rayonu Azərbaycana qaytarıldı. 2022-ci il avqustun 26-da isə Laçın şəhəri, Zabux və Sus kəndləri tamamilə Azərbaycanın nəzarətinə keçdi. Beləliklə, 26 avqust xalqımızın yaddaşında Laçının azadlığının rəmzinə çevrildi.
Laçının azadlığı uğrunda döyüşən hərbçilərimizin şücaəti də dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirildi. 8418 hərbi qulluqçunun “Laçının azad olunmasına görə” medalı ilə təltif edilməsi bu Zəfərin arxasında dayanan qəhrəmanlığın və fədakarlığın göstəricisidir. Bu gün Laçında ucalan hər bayraqda şəhidlərimizin müqəddəs xatirəsi, qazilərimizin və əsgərlərimizin qəhrəmanlığı yaşayır.
Ancaq Laçının Zəfər tarixinin ən təsirli səhifəsi yalnız onun azad edilməsi ilə bitmir. Bu gün burada başqa bir böyük tarix – quruculuq və Böyük Qayıdış tarixi yazılır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Laçında həyata keçirilən genişmiqyaslı işlər şəhərin simasını tamamilə dəyişir. Yeni yaşayış evləri, məktəblər, sosial obyektlər, istehsal müəssisələri və turizm infrastrukturu yaradılır. 2023-cü il mayın 28-dən laçınlıların doğma yurda qayıdışına başlanılması isə illərlə davam edən həsrətin gerçək sevincə çevrildiyini göstərdi.
Laçında aparılan işlər yalnız bərpa deyil, gələcəyə hesablanmış müasir inkişaf modelidir. Güləbird, Mişni, Alxaslı, Zabux, Qarıqışlaq, Aşağı Malıbəyli, Mirik və digər su elektrik stansiyalarının yaradılması rayonun yaşıl enerji potensialını artırır. 2026-cı il iyulun 11-də Həkəriçay su anbarının təməlinin qoyulması isə həm su təhlükəsizliyi, həm də regionun sosial-iqtisadi inkişafı baxımından mühüm layihədir. Layihənin gələcəkdə bir neçə rayonun içməli su təminatına töhfə verməsi nəzərdə tutulur.
Laçının yeni simasının formalaşmasında yol və hava nəqliyyatı infrastrukturu da mühüm yer tutur. Kəlbəcər-Laçın avtomobil yolunda inşa edilən tunel və körpülər bölgənin nəqliyyat imkanlarını genişləndirir. 2025-ci il mayın 28-də istifadəyə verilən Laçın Beynəlxalq Hava Limanı isə şəhərin ölkə və region üçün əhəmiyyətini daha da artırır. Bununla yanaşı, aqro-sənaye müəssisələrinin, mebel, tikiş və ayaqqabı fabriklərinin, balıqçılıq və turizm obyektlərinin yaradılması Laçında yeni iqtisadi həyatın formalaşdığını göstərir.
Mən bir müəllim kimi düşünürəm ki, Laçının bu gününü uşaqlarımıza anlatmaq bizim ən mühüm vəzifələrimizdən biridir. Çünki gələcək nəsil bilməlidir ki, bu gün onların gördüyü gözəl məktəblərin, yolların, evlərin və dalğalanan bayraqların arxasında böyük bir mübarizə və fədakarlıq dayanır. Mənim üçün Laçın təkcə azad edilmiş bir şəhər deyil, Vətən sevgisinin uşaqlarımıza öyrətdiyi canlı bir tarix dərsidir. Laçının yenidən qurulduğunu, insanların doğma yurdlarına qayıtdığını görmək məndə böyük qürur hissi yaradır. İnanıram ki, bu gün Laçında doğulan uşaqlar azad Vətənin xoşbəxt gələcəyini quracaq və bu torpağın tarixini gələcək nəsillərə daha böyük qürurla çatdıracaqlar.
26 Avqust – Laçın Şəhəri Günü bizə həm keçmişimizi xatırladır, həm də gələcəyə inam verir. Laçının dünəni bizə Vətənin qiymətini, Zəfərimiz onun azadlığın dəyərini, bu günü isə dövlətimizin quruculuq gücünü göstərir. Laçın artıq həsrətin deyil, qayıdışın; dağıntının deyil, quruculuğun; məğlubiyyətin deyil, Zəfərin ünvanıdır. Bu gözəl şəhərin səmasında dalğalanan Azərbaycan bayrağı bir həqiqəti əbədi yaşadır: Laçın Azərbaycandır və Laçın əbədi olaraq Azərbaycan olaraq qalacaq!
Bakı şəhəri 74 nömrəli tam orta ümumi təhsil məktəbinin
ibtidai sinif müəllimi Bayramova Vüsalə