Azərbaycanın qədim tarixi, zəngin mədəniyyəti və əsrarəngiz təbiəti ilə seçilən bölgələrindən biri də Cəbrayıldır. Qərinələr boyu Azərbaycan xalqının yaradıcılıq ruhunu, Vətənə sədaqətini və milli-mədəni irsini yaşadan bu torpaq, eyni zamanda xalqımızın şanlı qəhrəmanlıq salnaməsinin ayrılmaz hissəsidir. Cəbrayılın keçdiyi keşməkeşli yol, məruz qaldığı erməni işğalı, həmçinin müzəffər Azərbaycan Ordusunun şücaəti ilə azad olunması və bu gün şahidlik etdiyi möhtəşəm dirçəliş dövrü hər bir azərbaycanlının qürur mənbəyidir.
Cəbrayıl torpağı qədim tarixə malik olub, Azərbaycanın abidələr diyarıdır. Bölgənin ərazisindəki qədim yaşayış məskənləri, türbələr, körpülər və daş abidələr burada qədim dövrlərdən bəri yüksək mədəniyyətin mövcud olduğunu sübut edir. XII əsrə aid Xudafərin körpüləri Azərbaycan memarlığının şah əsərlərindən biri olmaqla yanaşı, xalqımızın qədim dövlətçilik və ticarət əlaqələrinin əyani sübutudur. Cəbrayıl həm də öz zəngin folkloru, el sənətkarları, ziyalıları və mərd insanları ilə hər zaman Azərbaycan cəmiyyətində özünəməxsus hörmətə sahib olub.
Lakin 1993-cü ilin avqust ayında Ermənistan silahlı qüvvələrinin hərbi təcavüzü nəticəsində Cəbrayıl rayonu işğal edildi. İşğal nəticəsində rayonun 50 mindən artıq əhalisi doğma yurd-yuvasını məcburi köçkün kimi tərk etməli oldu. İşğal dövrü ərzində Cəbrayıl erməni vandalizminin qurbanı oldu. Rayonun şəhər və kəndləri, tarixi abidələri, məscidləri, məktəbləri və qəbiristanlıqları yerlə-yeksan edildi, təbiəti isə ekoloji terrora məruz qaldı. Amma bütün bu ağır illər ərzində cəbrayıllılar heç vaxt doğma torpağa qayıdış ümidini itirmədilər, hər zaman qələbə inancı ilə yaşadılar.
Tarixi ədalətsizliyə son qoyulan məqam 2020-ci ilin Payızında – 44 günlük Vətən müharibəsi zamanı yetişdi. Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə rəşadətli Azərbaycan Ordusu "Dəmir yumruq" əməliyyatına başlayaraq düşmənə sarsıdıcı zərbələr endirdi. Cəbrayıl əməliyyatı müharibənin taleyində həlledici rol oynadı. 2020-ci il oktyabrın 4-də Cəbrayıl şəhəri və rayonun bir çox kəndləri işğaldan azad olundu. Azərbaycan əsgərinin Cəbrayılda qaldırdığı üçrəngli bayraq otuz illik həsrətə son qoydu və xalqımıza sonsuz qürur yaşatdı. Müzəffər Ali Baş Komandanın həmin gün xalqa müraciətində səsləndirdiyi "Cəbrayıl bizimdir! Qarabağ Azərbaycandır!" ifadəsi milli birliyimizin simvoluna çevrildi.

Bu gün Cəbrayıl tamamilə yeni bir inkişaf və quruculuq mərhələsini yaşayır. Azad olunduqdan dərhal sonra dövlət başçısının xüsusi diqqət və qayğısı sayəsində bölgədə miqyaslı bərpa işlərinə başlanılıb. "Böyük Qayıdış" proqramı çərçivəsində Cəbrayılda həyat sürətlə yenidən canlanır.
Müasir infrastruktur layihələri, o cümlədən avtomobil yolları, elektrik enerjisi, qazlaşdırma və su təchizatı sistemləri qurulur.
Horadiz-Ağbənd dəmir yolu xətti Cəbrayıldan keçməklə regionun nəqliyyat-logistika potensialını artırır.
Rayonda geniş miqyasda yaşayış binalarının, sosial obyektlərin, məktəblərin və xəstəxanaların tikintisi həyata keçirilir.
Cəbrayıl rayonunun Horadiz şəhəri yaxınlığında və digər ərazilərdə salınan yaşayış məntəqələrinə keçmiş məcburi köçkünlərin qayıdışı təmin edilir, onlara doğma ocaqlarında rahat və təhlükəsiz yaşayış şəraiti yaradılır.
Prezident İlham Əliyevin və Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın işğaldan azad edilmiş torpaqlara, o cümlədən Cəbrayıla mütəmadi səfərləri, həyata keçirilən layihələrə şəxsən nəzarət etməsi bu bölgənin gələcəyinə verilən strateji önəmin və dövlət qayğısının bariz nümunəsidir.
Cəbrayılın bugünkü mənzərəsi – dağıntılardan ucalan yeni tikililər, geniş yollar, qurulan fabriklər və bərpa olunan mədəniyyət ocaqları onu göstərir ki, Azərbaycan dövləti və xalqı öz tarixi torpaqlarına əbədi olaraq qayıdıb. Cəbrayıl artıq yalnız qəhrəmanlıq simvolu deyil, həm də sülhün, tərəqqinin və qayıdışın təntənəsidir. Azərbaycan hər zaman bu torpaqlarda olacaq, onun üçrəngli bayrağı Cəbrayıl səmasında əbədi dalğalanacaqdır.
Balaxanı qəsəbəsi, 69 nömrəli məktəbin ingilis dili müəllimi Əliəskərova Sahilə