Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfəri Ermənistan cəmiyyətində yenidən narazı və qəbuledilməz reaksiyaların yaranmasına səbəb olub. Təəssüf doğuran əsas məqam isə ondan ibarətdir ki, Azərbaycanın suveren ərazisinə səfər edən xarici diplomatlara qarşı belə münasibət göstərilir.
Qarabağ Azərbaycanın suveren ərazisidir. Bu həqiqət artıq beynəlxalq səviyyədə də qəbul olunub. Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələrinin Qarabağa və Şərqi Zəngəzura səfər etməsi onların təmsil etdikləri dövlətlərin Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə hörmətlə yanaşdığını göstərir.
Belə olan halda Ermənistan cəmiyyətində xarici diplomatların Azərbaycanın öz ərazisinə səfərinə qarşı etirazların bildirilməsi başa düşülən deyil. Heç bir dövlət başqa ölkənin suveren ərazisində diplomatik nümayəndələrin hərəkətinə bu cür münasibət göstərməməlidir. Bu yanaşma Azərbaycanın daxili işlərinə müdaxilə cəhdindən başqa bir şey deyil.
Məsələnin digər diqqət çəkən tərəfi isə tarixi-mədəni irslə bağlıdır. Ermənistan tərəfinin Gəncəsər və Xudavəng kimi abidələri erməni irsi kimi təqdim etməsi, eyni zamanda öz ərazisində Azərbaycan xalqına məxsus tarixi və mədəni izləri inkar etməsi ciddi ziddiyyət yaradır.
Azərbaycan ərazisində Qafqaz Albaniyasının zəngin irsi mövcuddur. Bu, tarix elminə məlum olan bir həqiqətdir. Qafqaz Albaniyasının tarixinin və mədəni irsinin müxtəlif yollarla başqa xalqa aid edilməsinə çalışılması tarixi həqiqətin təhrif olunmasına gətirib çıxarır. Azərbaycan Respublikasının ərazisində yerləşən bütün tarixi və mədəni abidələr dövlət tərəfindən qorunur və onların gələcək nəsillərə çatdırılması üçün işlər görülür.
Təəssüf ki, eyni münasibəti Ermənistan ərazisində Azərbaycan xalqının tarixi-mədəni irsinə münasibətdə görmək mümkün deyil. Qərbi Azərbaycanda azərbaycanlıların əsrlər boyu yaşadığı yaşayış məntəqələri, məscidlər, qəbiristanlıqlar və digər tarixi abidələr dağıdılıb və ya öz əvvəlki görkəmini itirib. Azərbaycan xalqının həmin torpaqlardakı tarixi izlərinin silinməsinə yönəlmiş belə addımlar tarixi yaddaşa hörmətsizlikdir.
Bu məsələlərə obyektiv yanaşmaq əvəzinə, Ermənistan cəmiyyətində yenidən revanşist fikirlərin səsləndirilməsi də narahatlıq doğurur. Müharibə başa çatıb və bölgədə yeni reallıq yaranıb. İndi əsas məsələ keçmiş münaqişədən düzgün nəticə çıxarmaq və gələcək nəsillər üçün sülh şəraitinin yaradılmasıdır.
14 sentyabr tarixində Ermənistan parlamentində 12–13 sentyabr 2022-ci il tarixlərində baş vermiş döyüşlər zamanı həlak olan hərbçilərin bir dəqiqəlik sükutla yad edilməsi də bu baxımdan diqqət çəkir. Belə addımların hansı məqsədə xidmət etdiyi barədə düşünmək lazımdır. Əgər həqiqətən sülh istəyindən danışılırsa, cəmiyyətdə qarşıdurma və revanş hisslərini gücləndirən addımlardan uzaq durmaq vacibdir.
Parlament sədri Ruben Rubinyanın bu məsələ ilə bağlı açıqlaması da Azərbaycan tərəfindən haqlı olaraq qəbuledilməz hesab edilə bilər. Azərbaycanın öz suveren ərazisində həyata keçirdiyi tədbirlərə və xarici diplomatların səfərinə münasibət bildirmək Ermənistanın səlahiyyətində deyil.
Bu gün regionun gələcəyi sülh və əməkdaşlıqdan keçir. Azərbaycan öz ərazilərində genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri aparır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yeni şəhərlər və kəndlər salınır, keçmiş məcburi köçkünlərin öz doğma torpaqlarına qayıdışı təmin olunur. Bütün bunlar Azərbaycanın öz suveren ərazisində həyata keçirdiyi quruculuq işləridir.
Ermənistan cəmiyyətində və siyasi dairələrdə revanşist düşüncələrin yenidən gündəmə gətirilməsi sülh prosesinə müsbət təsir göstərə bilməz. Əksinə, belə yanaşmalar iki xalq arasında etimadın yaranmasına mane olur.
Azərbaycan öz mövqeyini dəfələrlə aydın şəkildə ortaya qoyub. Ölkəmiz sülhün və regional əməkdaşlığın tərəfdarıdır. Lakin sülhün möhkəm və davamlı olması üçün qarşı tərəfin də Azərbaycanın suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və tarixi həqiqətlərə hörmətlə yanaşması vacibdir.
Tarixi dəyişmək, onu siyasi məqsədlərə uyğun təqdim etmək mümkün deyil. Həqiqət gec-tez öz sözünü deyir. Bu gün Azərbaycan öz tarixi torpaqlarında qurur, yaradır və gələcəyə doğru inamla addımlayır. Ən doğru yol isə bölgədə yeni qarşıdurmalar yaratmaq deyil, sülhü, sabitliyi və mehriban qonşuluğu təmin etməkdir.
Bakıxanov qəsəbəsi,74 nömrəli tam orta məktəbin
İbtidai sinif müəllimi Ağayeva Xəyalə.